Στο τρίτο κείμενο πολιτικής της συλλογής Ο απολογισμός του Ιράν: Kείμενα για έναν πόλεμο για τον οποίο η Δύση δεν ήταν προετοιμασμένη ο Δρ. Ανδρέας X. Χατζηδιάκος αναλύει πώς το Ιράν ανέπτυξε ένα ασύμμετρο δόγμα τεσσάρων πυλώνων προκειμένου να καταστήσει τη στρατιωτική αντιπαράθεση δομικά μη ανεκτή για τις Δυτικές δυνάμεις, επιβάλλοντας υψηλό ανθρώπινο, οικονομικό και πολιτικό κόστος. Ωστόσο, η στρατηγική αυτή απέτυχε – καθιστώντας την εξοντωτική – έναντι μιας αμερικανικής ηγεσίας που υπονομεύει το διεθνές δικαιο. Γεγονός που ενέχει τον κίνδυνο να επιταχύνει τελικά τη διάδοση πυρηνικών όπλων στην περιοχή και να δημιουργήσει ένα πιο επικίνδυνο στρατηγικό τοπίο.
Επιτελική σύνοψη
Το παρόν κείμενο πολιτικής αξιολογεί την αρχιτεκτονική «πολυεπίπεδης αποτροπής» του Ιράν, μια στρατηγική τεσσάρων πυλώνων που αναπτύχθηκε επί σαράντα χρόνια με στόχο να καταστήσει το κόστος στρατιωτικής αντιπαράθεσης δομικά μη ανεκτό για τις Δυτικές δυνάμεις. Μετά την συμβατική κατάρρευση του Ιράκ το 2003, η οποία κατέστησε την κατάσταση πιο πιεστική, η Τεχεράνη μετατοπίστηκε προς τη λογική του να καθιστά τη νίκη απαγορευτικά δαπανηρή μέσω επιβολής ανθρώπινου, οικονομικού και πολιτικού κόστους, όπως αποδεικνύεται απο την επιχείρηση Epic Fury. Το δόγμα αξιοποιεί σμήνη μη επανδρωμένων αεροσκαφών (drones) και πυραύλων μεγάλης κλίμακας και χαμηλού κόστους για την εξουδετέρωση ακριβών Δυτικών πυρομαχικών ακρίβειας, τη στρατηγική πυρηνική ασάφεια για σκοπούς αποτροπής, ένα ιδεολογικό δίκτυο πληρεξουσίων ικανό για πολυμετωπικές επιχειρήσεις χωρίς άμεση απόδοση ευθύνης στο Ιράν, καθώς και την εργαλειοποίηση της γεωγραφίας του Στενού του Ορμούζ ώστε να τίθεται υπό ομηρία το 20% των παγκόσμιων προμηθειών πετρελαίου. Ενώ η στρατηγική πυρηνική αμφισημία είχε ως στόχοτην αποτροπή των αντιπάλων που «τηρούν τους κανόνες», ο πόλεμος του 2026 αποδεικνύει ότι μια τέτοια εγγύτητα μπορεί, αντιθέτως, να αποτελέσει αιτία πολέμου (casus belli) για τους «παραβάτες των κανόνων», επιταχύνοντας πιθανώς τη μελλοντική διάδοση πυρηνικών όπλων στην περιοχή.
Το ιρανικό δόγμα δεν απέτυχε λόγω εσωτερικής ασυνέπειας· απέτυχε επειδή υπέθεσε ότι η Ουάσιγκτον είναι ένας λογικός αντίπαλος που «τηρεί τους κανόνες», και δεν θα εξαπολύσει προληπτικό χτύπημα. Ωστόσο, υπό ασύμμετρους όρους, το ιρανικό καθεστώς επιτυγχάνει τη νίκη απλώς και μόνο επιβιώνοντας έναντι της ισχυρότερης στρατιωτικής δύναμης στον κόσμο. Για τους Ευρωπαίους στρατηγικούς σχεδιαστές, ο πρωταρχικός κίνδυνος είναι μία «αλυσιδωτή διάδοση» μεταξύ των περιφερειακών γειτόνων και μια μόνιμη μετατόπιση των αναγκών των στρατιωτικών δυνατοτήτων σε σε μια περίοδο κατά την οποία οι Ευρωπαίοι έχουν ήδη αρχίσει τον επανεξοπλισμό.
Η Ευρώπη (όχι απαραίτητα η Ε.Ε.) πρέπει να δράσει σε πολλά μέτωπα ταυτόχρονα: επανεξισορρόπηση των αμυντικών προμηθειών προς κλιμακούμενα συστήματα χαμηλού κόστους, ανάπτυξη μιας συνεκτικής στρατηγικής για τη μη πυρηνική διάδοση μετά το 2026 με αξιόπιστες περιφερειακές εγγυήσεις ασφάλειας, θέση σε λειτουργία ενός κοινού αντιυβριδικού πλαισίου για την εξάρθρωση των εγκληματικών δικτύων πληρεξουσίων του Ιράν και επιτάχυνση της μετάβασης σε
ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Θεμελιώδης επιταγή αποτελεί η ανοικοδόμηση της αρχιτεκτονικής συλλογικής ασφάλειας μέσω «μινιμερών» (minilateral) συνασπισμών, που βασίζονται στην κοινή τρωτότητα και όχι στη θεσμική συναίνεση και διασφαλίζουν ότι η Ευρώπη είναι παρούσα – και όχι απλώς θιγόμενη – όπου λαμβάνονται αποφάσεις για τα στρατηγικά της συμφέροντα.
Το Κείμενο Πολιτικής υπογράφει ο Δρ. Ανδρέας X. Χατζηδιάκος, Ερευνητής του ΕΛΙΑΜΕΠ, Συν-διευθυντής του OPEWI (Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο Πολέμου).
Διαβάστε το εδώ σε μορφή pdf (στα Αγγλικά).
Αναλυτές
