Το νέο Σύμφωνο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) για τη Μεσόγειο συμπίπτει με την 30ή επέτειο της Διαδικασίας της Βαρκελώνης, σηματοδοτώντας μια ανανεωμένη ώθηση για την καλλιέργεια μιας λειτουργικής σχέσης με τις δέκα χώρες της Νότιας Γειτονίας της. Για να επιτευχθεί αυτό και να μπορέσει η ΕΕ να αξιοποιήσει πλήρως τις ευκαιρίες που προσφέρει η περιοχή, το Σύμφωνο καλείται να διαχειριστεί ένα σύνθετο σύνολο περιστάσεων. Στο πλαίσιο αυτό, θα πρέπει να αντιμετωπίσει σημαντικές δομικές προκλήσεις.
Προκλήσεις
- Εσωτερική Διχόνοια στην ΕΕ: Τα ανταγωνιστικά συμφέροντα των κρατών μελών στη Μεσόγειο (π.χ., Γαλλία και Ιταλία στη Λιβύη) υπονομεύουν την ικανότητα της ΕΕ να λειτουργεί ως ενιαίος πόλος.
- Γεωπολιτικοί Παράγοντες: Η ΕΕ πρέπει είτε να συγκρουστεί είτε να συμβιβαστεί με τις περιφερειακές φιλοδοξίες της Τουρκίας, συμπεριλαμβανομένου του θαλάσσιου δόγματος της γαλάζιας πατρίδας. Η στάση της Τουρκίας παρεμποδίζει άμεσα βασικά έργα ενέργειας και συνδεσιμότητας της ΕΕ, ενώ αμφισβητεί τα δικαιώματα της Ελλάδας και της Κύπρου στην Ανατολική Μεσόγειο.
- Έλλειμμα Εμπιστοσύνης: Η ΕΕ αντιμετωπίζει το δίλημμα του πώς να ξεπεράσει τις επιφυλάξεις για την προσέγγισή της που βασίζεται στις αξίες —η οποία συχνά εκλαμβάνεται ως συγκεκαλυμμένη νεοαποικιοκρατία και εμποδίζει τη συνεργασία— χωρίς παράλληλα να εμφανιστεί υπερβολικά ωφελιμιστική, ώστε να μην αποξενώσει τους εταίρους της. Πρέπει να προσφέρει μια ελκυστική λύση στους κύριους εταίρους της στον Νότο και να τους αποτρέψει από το να αναζητήσουν νέες συμμαχίες (π.χ., ένταξη της Αιγύπτου στις BRICS).
Ωστόσο, υπάρχουν αρκετές ευκαιρίες που μπορεί να αξιοποιήσει η Ευρωπαϊκή Ένωση στην περιοχή σε διάφορους τομείς, συμπεριλαμβανομένων της ενέργειας, της μετανάστευσης και της αύξησης της γεωπολιτικής επιρροής σε μια περιοχή που επηρεάζει άμεσα τα συμφέροντά της.
Ευκαιρίες
- Ενεργειακός Κόμβος: Η Μεσόγειος είναι σημαντική για τον στόχο της ΕΕ για ενεργειακή ανεξαρτησία από τα ρωσικά ορυκτά καύσιμα, τόσο μέσω της αξιοποίησης των ενεργειακών αποθεμάτων της περιοχής όσο και ως σημείο εισόδου ενέργειας από τη Βόρεια Αφρική, την Ασία και τις Ηνωμένες Πολιτείες. Εν προκειμένω, αναδεικνύεται ο στρατηγικός ρόλος της Ελλάδας ως βασικό λιμάνι εισόδου για το αμερικανικό υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG) μέσω του Τερματικού Σταθμού LNG της Ρεβυθούσας και της Πλωτής Μονάδας Αποθήκευσης και Επαναεριοποίησης (FSRU) της Αλεξανδρούπολης.
- Διαχείριση της μετανάστευσης: Το Σύμφωνο πρέπει να μεταρρυθμίσει την πολιτική εξωτερίκευσης της ΕΕ για την αντιμετώπιση των μεταναστευτικών ροών, μια διαδικασία που περιπλέκεται από τις εσωτερικές διαιρέσεις και τις ηθικές ανησυχίες μετά από περιστατικά όπως το ναυάγιο της Πύλου.
- Αυτονομία: Το Σύμφωνο είναι η ευκαιρία της ΕΕ να διεκδικήσει τη δική της στρατηγική αυτονομία σε μια σημαντική περιοχή, στην οποία η ισχύς παραδοσιακά ασκούταν από εκείνους που βρίσκονται μακριά από τις μεσογειακές ακτές. Με την επικράτηση ανταγωνιστικών διαδρόμων (π.χ., ο BRI της Κίνας και ο προτεινόμενος IMEC) σε μια σημαντική θαλάσσια οδό, η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να διασφαλίσει ότι δεν θα είναι απλώς θεατής στη δική της γειτονιά.
Το Κείμενο Πολιτικής υπογράφουν οι Κωνσταντίνος Καψάσκης, Ερευνητής του ΕΛΙΑΜΕΠ και Αθηνά Φατσέα, Βοηθός Ερευνήτρια του ΕΛΙΑΜΕΠ.
Διαβάστε το εδώ (στα Αγγλικά).
Αναλυτές
