European Forum Alpbach – «Το Κέντρο πρέπει να αντέξει: Γεωπολιτική και ο κατακερματισμός της Ευρωπαϊκής δημοκρατίας»

Στο European Forum Alpbach, η Ευρωπαϊκή δημοκρατία και το μέλλον της βρέθηκαν στο επίκεντρο των συζητήσεων, με τη διεύρυνση προς τα Δυτικά Βαλκάνια να βρίσκεται επίσης σταθερά στο προσκήνιο. Το πάνελ με τίτλο «Το Κέντρο πρέπει να αντέξει: Γεωπολιτική και ο κατακερματισμός της Ευρωπαϊκής Δημοκρατίας», πραγματοποιήθηκε με την υποστήριξη του Open Society Foundations – Western Balkans, και τη συμμετεοχή του Προγράμματος Νοτιοανατολικής Ευρώπης του ΕΛΙΑΜΕΠ, στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας think nea – New Narratives of EU Integration, που επίσης υποστηρίζεται από το Open Society Foundations – Western Balkans.

Συντονιστής του πάνελ ήταν ο Ιωάννης Αρμακόλας, Επικεφαλής του Προγράμματος Νοτιοανατολικής Ευρώπης του ΕΛΙΑΜΕΠ και Διευθυντής της πρωτοβουλίας. Οι ομιλητές ήταν οι εξής:

• Wolfgang Ischinger, Πρόεδρος του Συμβουλίου, Munich Security Conference Foundation
• Adea Pirdeni, Υπουργός αρμόδια για τη Δημόσια Διοίκηση και την Καταπολέμηση της Διαφθοράς, Κυβέρνηση της Αλβανίας
• Peter Wagner, Επικεφαλής, Υπηρεσία Μέσων Εξωτερικής Πολιτικής, Ευρωπαϊκή Επιτροπή

Η πρωτοβουλία think nea – New Narratives of EU Integration έχει ως στόχο να ανανεώσει τη δέσμευση της ΕΕ προς τα Δυτικά Βαλκάνια και να ενισχύσει την εικόνα της περιοχής στην Ένωση, ώστε να εξασφαλιστεί μια ουσιαστική προοπτική πλήρους ένταξης. Σε μια εποχή γεωπολιτικών ανατροπών και προκλήσεων ασφαλείας, φιλοδοξεί να αποτελέσει ένα σημείο αναφοράς που θα κρατήσει ζωντανή τη δυναμική της ευρωπαϊκής διεύρυνσης, όχι ως τεχνική διαδικασία, αλλά ως στρατηγική επιλογή για το μέλλον της ίδιας της Ευρώπης.

Κατά την εισαγωγική του τοποθέτηση και στις ερωτήσεις τους προς τους ομιλητές, ο Διευθυντής της πρωτοβουλίας, Ιωάννης Αρμακόλας, παρουσίασε τα βασικά ευρήματα των πρόσφατων εκθέσεων της (άνοδος της ακροδεξιάς και διεύρυνση, αμυντική ετοιμότητα και διεύρυνση, στρατηγικές πρώτες ύλες και στρατηγική αυτονομία της ΕΕ – υπό δημοσίευση), τα οποία οι ομιλητές έλαβαν υπόψη στη συζήτηση. Όπως τόνισε, η άκρα δεξιά εντείνει την εργαλειοποίηση λαϊκιστικών αφηγήσεων γύρω από τη διεύρυνση σε διαφορετικούς θεματικούς άξονες αντιπαράθεσης. Ακόμη, ανέφερε ότι τα Δυτικά Βαλκάνια γίνονται ολοένα και πιο σημαντικοί συντελεστές της ευρωπαϊκής στρατηγικής αυτονομίας στον τομέα της άμυνας, υπογραμμίζοντας πως η περιοχή μπορεί να ανταποκριθεί στις ευρωπαϊκές προτεραιότητες για το 2030. Τέλος, μίλησε σχετικά με τις στρατηγικές πρώτες ύλες οι οποίες είναι διαθέσιμες  στην περιοχή και είναι απαραίτητες για την ευρωπαϊκή αυτονομία, υποστηρίζοντας πως η διεύρυνση πρέπει να εξασφαλίσει ότι η περιοχή δεν θα παραμείνει σε μία μετέωρη κατάσταση.

Ο Wolfgang Ischinger ήταν σαφής σχετικά με το ζήτημα της διεύρυνσης, επισημαίνοντας ότι τα Κριτήρια της Κοπεγχάγης, αν και καλά σχεδιασμένα, δεν ανταποκρίνονται στις σημερινές επείγουσες ανάγκες και ότι η ΕΕ πρέπει να αναθεωρήσει τον τρόπο με τον οποίο χειρίζεται τους μελλοντικούς νέους εταίρους.

Από την πλευρά των ίδιων των χωρών των Δυτικών Βαλκανίων, η Adea Pirdeni τόνισε την κατεπείγουσα φύση του χρονοδιαγράμματος για το 2030, σημειώνοντας ότι η καθυστέρηση στην ένταξη της Αλβανίας και του Μαυροβουνίου θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο το ευρωπαϊκό εγχείρημα. Υπογράμμισε επίσης ότι η ευρωπαϊκή προοπτική έχει ήδη ωθήσει τις χώρες της περιοχής να υπερβούν βαθιά ριζωμένα προβλήματα μέσω μεταρρυθμίσεων και αλλαγών.

Ο Peter Wagner επισήμανε την ταχεία αλλαγή του πολιτικού τοπίου, υπογραμμίζοντας τη σημασία της συμμετοχής των χωρών των Δυτικών Βαλκανίων στις τομεακές επιτροπές όπου λαμβάνονται ουσιαστικές αποφάσεις.

Καταληκτικά, ο Ischinger προειδοποίησε ότι τίποτα δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένο, ούτε τα δημοκρατικά μας δικαιώματα, ούτε καν η ίδια η Ευρωπαϊκή Ένωση. Βρισκόμαστε εδώ για να διασφαλίσουμε ότι η δημοκρατία και η ευρωπαϊκή προοπτική της περιοχής θα επικρατήσουν.