Η διεύρυνση και ο προϋπολογισμός της ΕΕ: Είναι υψηλό το τίμημα;

Ο Δρ. Ιωάννης Αρμακόλας, Επικεφαλής του Προγράμματος Νοτιοανατολικής Ευρώπης του ΕΛΙΑΜΕΠ και Διευθυντής του think nea – New Narratives of EU Integration, και ο Ιωάννης Αλεξανδρής, Ερευνητής στο Πρόγραμμα Νοτιοανατολικής Ευρώπης του ΕΛΙΑΜΕΠ και στο think nea – New Narratives of EU Integration, συνέγραψαν το policy brief με τίτλο «Enlargement and the EU Budget: Is the price to pay high? The case against fiscal alarmism», το οποίο εκπονήθηκε στο πλαίσιο πρωτοβουλίας του ΕΛΙΑΜΕΠ think nea – New Narratives of EU Integration και υποστηρίζεται από το Open Society Foundations – Western Balkans.

Σε μια περίοδο κατά την οποία η διεύρυνση της ΕΕ αμφισβητείται ολοένα και περισσότερο από ευρωσκεπτικιστικές και ακροδεξιές δυνάμεις, το policy brief εξετάζει μία από τις πιο πολιτικά ευαίσθητες πτυχές της σχετικής συζήτησης: τις δημοσιονομικές επιπτώσεις της διεύρυνσης. Βασιζόμενοι στη θεματική έκθεση του think nea για τις αφηγήσεις της ριζοσπαστικής δεξιάς, οι συγγραφείς αναλύουν τον τρόπο με τον οποίο οι φόβοι για το κόστος για τους φορολογούμενους, τις αγροτικές επιδοτήσεις και τα ταμεία συνοχής αξιοποιούνται για να υπονομεύσουν τη δημόσια στήριξη προς την περαιτέρω διεύρυνση της ΕΕ, ιδίως στα κράτη-μέλη που είναι συνεισφέροντες.

Αξιοποιώντας τις πρόσφατες προτάσεις της ΕΕ για το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028–2034, καθώς και οικονομικά μοντέλα και τα διδάγματα προηγούμενων διευρύνσεων, το policy brief δείχνει ότι το πραγματικό δημοσιονομικό κόστος της διεύρυνσης είναι περιορισμένο και διαχειρίσιμο, ιδίως όταν εφαρμόζονται σταδιακοί μηχανισμοί ένταξης και διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις. Ταυτόχρονα, καταδεικνύει ότι οι μεταβιβάσεις της ΕΕ είναι μετασχηματιστικές για τις υποψήφιες χώρες, ιδιαίτερα για τα Δυτικά Βαλκάνια, τη Μολδαβία και την Ουκρανία, καθώς στηρίζουν τη σύγκλιση, τις θεσμικές μεταρρυθμίσεις και την ανάπτυξη υποδομών.

Η ανάλυση αναδεικνύει επίσης το κόστος της μη διεύρυνσης, υπογραμμίζοντας ότι οι προηγούμενοι γύροι διεύρυνσης παρήγαγαν σημαντικά οικονομικά οφέλη για τα υφιστάμενα κράτη-μέλη μέσω του εμπορίου, των επενδύσεων, της κινητικότητας της εργασίας και των ολοκληρωμένων αλυσίδων αξίας. Υπό αυτό το πρίσμα, το policy brief αναπλαισιώνει τη διεύρυνση όχι ως δημοσιονομικό βάρος αλλά ως στρατηγική επένδυση στην ανταγωνιστικότητα, την ανθεκτικότητα και τη μακροπρόθεσμη σταθερότητα της Ευρώπης.

Το κείμενο καταλήγει σε συγκεκριμένες προτάσεις πολιτικής για το πώς μπορεί να αναπλαισιωθεί ο δημόσιος διάλογος, να ενταχθεί η διεύρυνση στη νέα ατζέντα της ΕΕ για την ανταγωνιστικότητα και τη στρατηγική αυτονομία, και να αντιμετωπιστεί ο δημοσιονομικός κινδυνολογισμός παρουσιάζοντας τη διεύρυνση ως μια διαδικασία αμοιβαίου οφέλους για τα υφιστάμενα και τα μελλοντικά κράτη-μέλη.

Μπορείτε να διαβάσετε το policy brief εδώ.

Το Πρόγραμμα Νοτιοανατολικής Ευρώπης του ΕΛΙΑΜΕΠ είναι μέλος του δικτύου IGNITA, το οποίο συντονίζεται από το Open Society Foundations – Western Balkans.