Toolkit for EU decision-makers on the geopolitics of EU Democracy Promotion (EUDP)

Η παρούσα έκθεση της Δρος Ιζαμπέλ Ιωαννίδου, Κύριας Ερευνήτριας στο Πρόγραμμα Νοτιοανατολικής Ευρώπης του ΕΛΙΑΜΕΠ δημοσιεύεται στο πλαίσιο του έργου EMBRACing changE – Overcoming Blockages and Advancing Democracy in the European Neighbourhood. Το EMBRACE είναι μια πολυεθνική ερευνητική πρωτοβουλία που στοχεύει στην ενίσχυση των προσπαθειών προώθησης της δημοκρατίας στη γειτονιά της ΕΕ, μέσα από τον εντοπισμό βασικών εμποδίων στον εκδημοκρατισμό και τη διαμόρφωση τεκμηριωμένων στρατηγικών για την υπέρβασή τους. Το έργο επικεντρώνεται σε δώδεκα μελέτες περίπτωσης σε πέντε περιφέρειες: τα Δυτικά Βαλκάνια, την Ανατολική Ευρώπη, τον Νότιο Καύκασο, τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική.

Εστιάζοντας στο Πακέτο Εργασίας 8 του έργου, η έκθεση «Toolkit for EU decision-makers on the geopolitics of EU Democracy Promotion (EUDP)» περιγράφει τον εννοιολογικό σχεδιασμό μιας νέας προσέγγισης, με στόχο την ενίσχυση της ικανότητας της ΕΕ να ανταποκρίνεται στην οπισθοδρόμηση της δημοκρατίας στη γειτονιά της. Βασιζόμενη στην ανάλυση του EMBRACE για τους παράγοντες που ευνοούν την ανάπτυξη της δημοκρατίας, όπως οι πολιτικές δομές, οι ιστορικές κληρονομιές και ο ρόλος των κρίσιμων σημείων,  η έκθεση προτείνει μια μετάβαση από στατικά και αποσπασματικά εργαλεία προώθησης της δημοκρατίας σε ένα δυναμικό και προσαρμοστικό σύστημα.

Η έκθεση αναπτύσσει το σχέδιο του toolkit βάσει των αποτελεσμάτων των workshops που πραγματοποιήθηκαν στη Βόρεια Μακεδονία, τη Σερβία, τη Γεωργία και την Ουκρανία, καθώς και συνεντεύξεων με φορείς στην Αλγερία. Οι διαβουλεύσεις αυτές εξέτασαν το υφιστάμενο εννοιολογικό πλαίσιο της ΕΕ για την προώθηση της δημοκρατίας και ανέδειξαν την ανάγκη για προσεγγίσεις που να εδράζονται σε τοπικά δεδομένα και τεκμήρια. Κεντρικό στοιχείο του προτεινόμενου toolkit αποτελεί η διαδικασία συν-σχεδιασμού με τοπικούς φορείς, ώστε τα εργαλεία πολιτικής της ΕΕ να λαμβάνουν υπόψη τις ιδιαίτερες συνθήκες και τις άτυπες δομές εξουσίας κάθε χώρας.

Η έκθεση υπογραμμίζει ότι η προστιθέμενη αξία του toolkit έγκειται στην ενσωμάτωση πλαισίων μέτρησης της δημοκρατίας, εργαλείων συλλογής και διαχείρισης δεδομένων, μεθόδων ανάλυσης μελλοντικών εξελίξεων και πρόβλεψης, καθώς και μηχανισμών έγκαιρης προειδοποίησης και ταχείας αντίδρασης. Τα στοιχεία αυτά αποτελούν μέρος ενός κυκλικού μηχανισμού, όπου η μέτρηση τροφοδοτεί την πρόβλεψη, η πρόβλεψη καθοδηγεί τον σχεδιασμό πολιτικής, και τα αποτελέσματα επιστρέφουν στη διαδικασία συνεχούς μάθησης. Με αυτό τον τρόπο, το toolkit αξιοποιεί την τοπική τεχνογνωσία και τα μέσα της ΕΕ για να επιτύχει πιο στοχευμένα και ανθεκτικά αποτελέσματα κατά τη διαδικασία του εκδημοκρατισμού.

Η έκθεση καταλήγει ότι οι προσπάθειες προώθησης της δημοκρατίας από την ΕΕ πρέπει να εξελιχθούν σε ένα ζωντανό, συνεχώς προσαρμοζόμενο σύστημα, ικανό να μεταβαίνει από αντιδραστικές σε προληπτικές στρατηγικές. Μέσα από την εξατομίκευση ανά χώρα, τον συν-σχεδιασμό με τοπικούς φορείς και τις συνέργειες με τα υφιστάμενα εργαλεία εξωτερικής δράσης της ΕΕ, το προτεινόμενο toolkit προσφέρει μια πορεία προς πιο αποτελεσματική και ανθεκτική προώθηση της δημοκρατίας, τόσο στις πέντε μελέτες περίπτωσης όσο και πέρα από αυτές.

Διαβάστε την έκθεση εδώ (στα Αγγλικά)