Παναγιώτα Μανώλη, Κύρια Ερευνήτρια ΕΛΙΑΜΕΠ
Η αμερικανική διοίκηση Τραμπ έχει αναστήσει τις διπλωματικές προσπάθειες για τη λήξη του πολέμου στην Ουκρανία στη βάση ενός απευθείας, διμερούς, διάλογου με τη Μόσχα. Η αβεβαιότητα και ασάφεια, ως προς την έκβασή τους μάλλον εντείνεται παρά αμβλύνεται, και, παρά την πολιτική των ‘προθεσμιών’ και της πίεσης για αναγνώριση των τετελεσμένων που εφαρμόζεται κυρίως προς την κατεύθυνση του Κιέβου. Μετά και την επανα-διαπραγμάτευση των 28 σημείων στην συνάντηση της Γενεύης, πλέον, τα βλέμματα είναι στραμμένα στο ταξίδι του Αμερικανού διαπραγματευτή Γουίτκοφ στη Μόσχα.
Τι καινούργιο έχει κομίσει η αμερικανική πρόταση των 28 σημείων ως πλαίσιο διαπραγματεύσεων; Το εδαφικό, οι εγγυήσεις ασφάλειας, η μη ένταξη της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ, το μέγεθος του Ουκρανικού στρατού και η ένταξη της Ουκρανίας στην ΕΕ είναι ζητήματα που υπήρχαν στο τραπέζι από τον πρώτο κύκλο διαπραγματεύσεων που έγιναν στην Κωνσταντινούπολη το 2022. Το σχέδιο περιλαμβάνει μια σημαντική νέα πτυχή, ενδεικτική της συναλλακτικής αμερικανικής προσέγγισης, αυτή των «αποζημιώσεων» των ΗΠΑ για τις εγγυήσεις ασφαλείας και του κοινού επενδυτικού σχήματος ΗΠΑ-Ρωσίας. Παρά την αρχική έντονη δυσαρέσκεια των Ευρωπαίων ως προς τον αμερικανικό ‘δάκτυλο‘ στη χρήση ρωσικών κεφαλαίων που βρίσκονται σε ευρωπαϊκό έδαφος, η αμερικανική θέση θα μπορούσε να ενδυναμώσει εν τέλει την υποστήριξη στο ευρωπαϊκό σχέδιο χρήσης των παγωμένων κεφαλαίων με τη μορφή δανείου αποζημιώσεων που έχει συνταχθεί αλλά συναντά αντιδράσεις, κυρίως από το Βέλγιο.
Το σχέδιο δεν δείχνει να απαντά στο θεμελιώδες ζήτημα για μια λύση του Ουκρανικού που δεν είναι άλλο από αυτό των εγγυήσεων ασφαλείας. Δεν γίνεται σαφές ποιες εγγυήσεις προσφέρουν οι ΗΠΑ στην Ουκρανία αλλά και ποιος θα είναι ο ρόλος των Ευρωπαίων. Οι εγγυήσεις ασφάλειας όπως και το εδαφικό έχουν άμεση σύνδεση και με την ένταξη της Ουκρανίας στην ΕΕ, διαδικασία που, αν και με προβλήματα, έχει ξεκινήσει μετά την απόφαση των ηγετών της ΕΕ τον Δεκέμβριο του 2023 για έναρξη ενταξιακών διαπραγματεύσεων με το Κίεβο. Η ένταξη της Ουκρανίας στην ΕΕ και οι εν εξελίξει ενταξιακές διαπραγματεύσεις (θα) αποτελούν ουσιαστική διάσταση σε όποιο πλαίσιο συμφωνίας επιτευχθεί. Πέρα από τις προτάσεις της αμερικανικής διοίκησης, τις απαιτήσεις της Μόσχας και τις θέσεις του Κιέβου που γνωρίζουμε, αναμένουμε ακόμα να δούμε την ανάπτυξη της στρατηγικής της ευρωπαϊκής διπλωματίας για την δίκαιη λύση που, σωστά, επιδιώκει.
Γιώργος Τζογόπουλος, Κύριος Ερευνητής ΕΛΙΑΜΕΠ
Καθώς οι συνομιλίες συνεχίζονται, είναι εξαιρετικά δύσκολο να γνωρίζουμε τι ακριβώς συζητείται κεκλεισμένων των θυρών. Το προσχέδιο των 28 σημείων, το οποίο έχει διαρρεύσει, δε θα είναι το τελικό κείμενο. Με τα μέχρι στιγμής δεδομένα, η Γαλλία, η Γερμανία και (εκτός ΕΕ) η Αγγλία εξακολουθούν να παρακολουθούν τις εξελίξεις χωρίς να είναι σε θέση να επηρεάζουν – σε μεγάλο τουλάχιστον βαθμό – την πορεία τους. Ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ αποτελεί τον βασικό παίχτη στις διαπραγματεύσεις, ο οποίος βασίζει την πολιτική του στην ευρωπαϊκή εξάρτηση από τις Ηνωμένες Πολιτείες, και ακολούθως εξυπηρετεί τα αμερικανικά οικονομικά συμφέροντα. Η πιο ενδιαφέρουσα εξέλιξη των τελευταίων ημερών αφορά την τηλεφωνική επικοινωνία των Προέδρων Τραμπ και Σι Τζινπίνγκ, η οποία, επικεντρώθηκε, μεταξύ άλλων, στο Ουκρανικό, και αναδεικνύει την αυξανόμενη γεωπολιτική σημασία της Κίνας. Όσο γράφονται αυτές οι γραμμές, όμως, ο πόλεμος, ο οποίος δεν έχει σταματήσει εδώ και περισσότερα από 3,5 χρόνια, συνεχίζεται με βιαιότητα, υπενθυμίζοντας τη σημασία της διπλωματίας και της ειρήνης. Η Ευρωπαϊκή Ένωση καλείται να δώσει ελπίδα στους Ουκρανούς πολίτες, οι οποίοι υφίστανται την τραγωδία της εισβολής στην καθημερινότητά τους. Όμως, το αληθινό δίλημμα είναι σκληρό. Είτε θα συνεχιστεί ο πόλεμος με αβέβαιες συνέπειες είτε θα υπάρξει de facto αλλαγή συνόρων, επίσης με αβέβαιες συνέπειες.
Αναλυτές
