Από ένα αρχιπέλαγος συμμαχιών σε έναν κόμβο των Βρυξελλών: ο ρόλος των στρατιωτικών συμφωνιών μεταξύ των κρατών-μελών στην εξέλιξη της άμυνας της ΕΕ

Το παρόν κείμενο παρουσιάζει το διαρκώς εξελισσόμενο δίκτυο στρατιωτικών συμφωνιών μεταξύ των κρατών-μελών της ΕΕ που έχουν συναφθεί από τα κράτη-μέλη εκτός του πλαισίου της ΕΕ. Εντοπίζει δύο διακριτές κατηγορίες τέτοιων συμφωνιών: α) τις αμυντικές εταιρικές σχέσεις/συμφωνίες, οι οποίες περιέχουν  ρήτρες αμοιβαίας άμυνας, και β) τα προγράμματα αμυντικής βιομηχανικής ή επιχειρησιακής συνεργασίας, εστιάζοντας κυρίως στην ανάπτυξη ικανοτήτων, σε κοινές στρατιωτικές δομές ή στην επιχειρησιακή ετοιμότητα. Μετά από μια σύντομη περιγραφή των αιτιών για τους οποίους τέτοιες συμφωνίες παραμένουν επίκαιρες και αναγκαίες στο σημερινό περιβάλλον ασφάλειας, το κείμενο αναπτύσσει τέσσερα μελλοντικά σενάρια για την αμυντική συνεργασία της ΕΕ:

• Σενάριο 1: Ένα «αρχιπέλαγος» συμμαχιών, που χαρακτηρίζεται από κατακερματισμό και την παρουσία ad-hoc συμμαχιών μεταξύ κρατών-μελών της ΕΕ (και πιθανώς ομοϊδεατών τρίτων κρατών), όπου οι εθνικές κυβερνήσεις έχουν τα ηνία.
• Σενάριο 2: Μια ρεαλιστική προσαρμογή στην ποικιλομορφία, με την εμφάνιση αμυντικών συμπλεγμάτων, εντός του ενωσιακού πολιτικού και θεσμικού πλαισίου, με βάση τις υφιστάμενες διμερείς και πολυμερείς συμφωνίες, όπου οι εθνικές κυβερνήσεις διατηρούν τον έλεγχο.
• Σενάριο 3: Ένας κόμβος των Βρυξελλών, όπου η Ευρώπη προχωρά προς την αμυντική ολοκλήρωση μέσω της διαστρωμάτωσης και της ανάπτυξης ενός αμυντικού «μωσαϊκού», το οποίο σταδιακά ενοποιείται υπό την ομπρέλα της ΕΕ, προωθώντας ένα πιο συντονισμένο δίκτυο συνεργασιών κατευθυνόμενο τόσο από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή όσο και από τις εθνικές κυβερνήσεις.
• Σενάριο 4: Μια κοινή άμυνα της ΕΕ, η οποία συνεπάγεται την πλήρη επιχειρησιακή εφαρμογή του άρθρου 42.7 της ΣΕΕ και την αναβάθμιση της ΕΕ σε πάροχο ασφάλειας.

Το κείμενο περιλαμβάνει μια σειρά προτάσεων πολιτικής, προσαρμοσμένων σε κάθε πιθανό σενάριο.

Για τη μετάβαση από το Σενάριο 1 στο Σενάριο 2:

• Ενίσχυση περιφερειακών αμυντικών συμπλεγμάτων για εξειδικευμένες δυνατότητες.

Για τη μετάβαση από τα Σενάρια 1 και 2 στο Σενάριο 3:

• Δημιουργία Μητρώου Αμυντικών Συμφωνιών της Ευρώπης
• Επένδυση σε Αμυντικά Έργα Κοινού Ενδιαφέροντος
• Προσαρμογή των διμερών/πολυμερών συμφωνιών ώστε να είναι συμβατές με το άρθρο 42.7 της ΣΕΕ

Για την μετάβαση προς το Σενάριο 4:

• Πλήρης επιχειρησιακή εφαρμογή του άρθρου 42.7 της ΣΕΕ

Το Κείμενο πολιτικής υπογράφουν ο Σπύρος Μπλαβούκος, Καθηγητής στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών και Επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Προγράμματος του ΕΛΙΑΜΕΠ και ο Πάνος Πολίτης Λάμπρου, Ερευνητής του ΕΛΙΑΜΕΠ.

Διαβάστε το πλήρες κείμενο εδώ (στα Αγγλικά).