Το Ελληνικό αμυντικό οικοσύστημα στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Ταμείου Άμυνας 2021-2025

Το παρόν κείμενο πολιτικής μελετά τη συμμετοχή του ελληνικού αμυντικού οικοσυστήματος στο  Ευρωπαϊκό Ταμείο Άμυνας (ΕΤΑ) κατά την περίοδο 2021-2025. Σύμφωνα με τα ευρήματα της ανάλυσης, η Ελλάδα έχει σταθερή παρουσία στο ΕΤΑ με συμμετοχή ελληνικών οντοτήτων και στις πέντε ετήσιες προσκλήσεις του προγράμματος. Συνολικά, καταγράφονται 306 ελληνικές συμμετοχές, από 88 διαφορετικές ελληνικές οντότητες, με τη συμμετοχή να παραμένει σχετικά σταθερή ανά έτος.

Οι ελληνικές οντότητες που συμμετέχουν στο ΕΤΑ είναι, κατά πλειοψηφία, μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜμΕ). Καταλαμβάνουν σταθερά το μεγαλύτερο μέρος των ελληνικών συμμετοχών, γεγονός που αντανακλά σε μεγάλο βαθμό τη δομή της ελληνικής αμυντικής τεχνολογικής και βιομηχανικής βάσης. Ωστόσο, σχεδόν το 45% των ελληνικών οντοτήτων συμμετείχε μόνο μία φορά κατά την περίοδο (2021-2025), ενώ σημαντικό ποσοστό των οντοτήτων που συμμετείχε για πρώτη φορά σε έργο του ΕΤΑ, δεν συμμετείχε σε κάποιο άλλο έργο το αμέσως επόμενο έτος.

Οι συνεργασίες της Ελλάδας στο πλαίσιο του ΕΤΑ χαρακτηρίζονται από έντονη γεωγραφική συγκέντρωση. Είτε αναλαμβάνοντας ρόλο συντονιστή ή συμμετέχοντας απλώς ως εταίροι, οι ελληνικές οντότητες στρέφονται μαζικά προς τους μεγάλους παίκτες της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας, συνεργαζόμενες κατά κύριο λόγο με μεγάλες ιδιωτικές επιχειρήσεις και κύριους αναδόχους που εδρεύουν στις χώρες με ισχυρή αμυντική και τεχνολογική βιομηχανία.

Οι εκπρόσωποι των ελληνικών οντοτήτων που συμμετέχουν στο ΕΤΑ θεωρούν, καταρχήν, το πρόγραμμα επιτυχημένο, αλλά επισημαίνουν ορισμένες βασικές ανησυχίες. Η πλειονότητα των ερωτηθέντων στην έρευνα υπογράμμισε την απουσία σαφούς διασύνδεσης μεταξύ των αποτελεσμάτων έρευνας και ανάπτυξης (Ε&Α) που χρηματοδοτεί το ΕΤΑ και της τελικής προμήθειας των παραγομένων συστημάτων/τεχνολογιών από τα κράτη-μέλη της ΕΕ. Αυτό δημιουργεί ένα δομικό κενό, το οποίο περιορίζει τα συνολικά βιομηχανικά και οικονομικά οφέλη του προγράμματος και δυσχεραίνει τη σταθερή και μακροπρόθεσμη συμμετοχή των ελληνικών οντοτήτων σε αυτό.

Το κείμενο διατυπώνει 9 στοχευμένες προτάσεις πολιτικής:

• Ενίσχυση των μηχανισμών δικτύωσης μεταξύ ελληνικών και ξένων οντοτήτων για τη δημιουργία κοινοπραξιών στο πλαίσιο του ΕΤΑ.
• Προώθηση στρατηγικών συνεργασιών με μεγάλα ευρωπαϊκά αμυντικά οικοσυστήματα μέσω διακρατικών συμφωνιών.
• Ανάπτυξη ενός ανοικτά προσβάσιμου εθνικού μηχανισμού παρακολούθησης και χαρτογράφησης της συμμετοχής στο ΕΤΑ.
• Ανάληψη στοχευμένων πρωτοβουλιών για τη μετάβαση ελληνικών οντοτήτων σε ρόλους συντονιστή.
• Υποστήριξη της συνέχειας του ΕΤΑ και περαιτέρω αύξηση του προϋπολογισμού του στο επόμενο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΠΔΠ).
• Υλοποίηση στοχευμένων δράσεων επανειδίκευσης και αναβάθμισης δεξιοτήτων (reskilling/upskilling) σε τεχνολογίες διττής χρήσης, με σκοπό την ενίσχυση της συμμετοχής των ελληνικών ΜμΕ στο ΕΤΑ.
• Σχεδιασμός, ανάπτυξη και δημοσίευση μιας εθνικής στρατηγικής για την αμυντική τεχνολογία και την βιομηχανία.
• Ανάπτυξη πρωτοβουλιών, στο πλαίσιο του επόμενου ΠΔΠ, για την προμήθεια και την εμπορική αξιοποίηση των αποτελεσμάτων που παράγονται μέσω του ΕΤΑ.
• Ενίσχυση της προβολής και της νομιμοποίησης των αποτελεσμάτων του ΕΤΑ.

Το Κείμενο Πολιτικής υπογράφουν οι Σπύρος Μπλαβούκος, Επικεφαλής Προγράμματος Ευρωπαϊκοί Θεσμοί και Πολιτικές, Επικεφαλής Ευρωπαϊκού Προγράμματος ‘Αριάν Κοντέλλη’, Κύριος Ερευνητής, Καθηγητής, Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Πάνος Πολίτης Λάμπρου, Ερευνητής, Κόμβος Άμυνας ΕΛΙΑΜΕΠ, Ασφάλεια και Άμυνα της ΕΕ, Γεώργιος Ματσούκας, Βοηθός Ερευνητής, Κόμβος Άμυνας ΕΛΙΑΜΕΠ, Ασφάλεια και Άμυνα της ΕΕ και Παναγιώτης Κακής, Βοηθός Έρευνας, Κόμβος Άμυνας ΕΛΙΑΜΕΠ, Ασφάλεια και Άμυνα της ΕΕ.

Διαβάστε το εδώ (στα Αγγλικά).