Η Προώθηση της Δημοκρατίας από την ΕΕ και ο Γεωπολιτικός Ανταγωνισμός

Το Κείμενο Πολιτικής με τίτλο “The EU’s Democracy Promotion and Geopolitical Competition”, που υπογράφουν οι Ιωάννης Αρμακόλας, Επικεφαλής και Κύριος Ερευνητής, Πρόγραμμα Νοτιοανατολικής Ευρώπης, ΕΛΙΑΜΕΠ, Dimitar Bechev, Κύριος Ερευνητής, Πρόγραμμα Νοτιοανατολικής Ευρώπης, ΕΛΙΑΜΕΠ) και Ana Krstinovska (Ερευνήτρια, Πρόγραμμα Νοτιοανατολικής Ευρώπης – ΕΛΙΑΜΕΠ), δημοσιεύεται στο πλαίσιο του έργου EMBRACE | EMBRACing changE – Overcoming Blockages and Advancing Democracy in the European Neighbourhood. Το EMBRACE είναι ένα πολυεθνικό ερευνητικό εγχείρημα που αποσκοπεί στην ενίσχυση της προώθησης της δημοκρατίας στη γειτονιά της ΕΕ, μέσα από τον εντοπισμό εμποδίων στον εκδημοκρατισμό και την ανάπτυξη τεκμηριωμένων στρατηγικών για την υπέρβασή τους. Το έργο βασίζεται σε έρευνα με ισχυρή τοπική βάση και συμμετοχή φορέων σε δώδεκα μελέτες περίπτωσης, που καλύπτουν πέντε περιφέρειες: τα Δυτικά Βαλκάνια, την Ανατολική Ευρώπη, τον Νότιο Καύκασο, τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική.

Το Κείμενο αυτό επικεντρώνεται στο Πακέτο Εργασία 7 του έργου και εξετάζει πώς οι προσπάθειες της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την προώθηση της δημοκρατίας διαμορφώνονται και δοκιμάζονται από εξωτερικούς αυταρχικούς δρώντες, κυρίως τη Ρωσία και την Κίνα, καθώς και από τις εσωτερικές πολιτικές δυναμικές των εταίρων χωρών. Παρέχει εις βάθος συγκριτική ανάλυση σε πέντε χώρες-μελέτες περίπτωσης: Αλγερία, Γεωργία, Βόρεια Μακεδονία, Σερβία και Ουκρανία.

Οι συγγραφείς αναλύουν τον τρόπο με τον οποίο οι αυταρχικοί ανταγωνιστές χρησιμοποιούν μεθόδους καταναγκασμού, υπονόμευσης και συνεκμετάλλευσης, αξιοποιώντας πολιτικές ευαλωτότητες στο εσωτερικό των χωρών. Τονίζεται επίσης ότι οι εγχώριες ελίτ χειρίζονται αυτόν τον εξωτερικό ανταγωνισμό, αξιοποιώντας συχνά τις σχέσεις τους με τη Ρωσία και την Κίνα για να εδραιώσουν την εξουσία τους και να περιορίσουν την επιρροή της ΕΕ. Στο πλαίσιο αυτό, η έκθεση διαπιστώνει ότι τα εργαλεία προώθησης της δημοκρατίας από την ΕΕ είναι πιο αποτελεσματικά όταν συνοδεύονται από αξιόπιστες προοπτικές διεύρυνσης και εφαρμόζονται με συνέπεια και στρατηγική κατανόηση των τοπικών συνθηκών.

Η έκθεση καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η προώθηση της δημοκρατίας δεν αποτελεί πλέον μόνο ένα ζήτημα θεσμικής σχεδίασης ή κανονιστικού προσανατολισμού – έχει καταστεί γεωπολιτικός ανταγωνισμός στον οποίο τέμνονται οι εξωτερικές επιρροές με την εγχώρια πολιτική βούληση. Επομένως, οι μελλοντικές στρατηγικές της ΕΕ πρέπει να λάβουν υπόψη αυτήν την πολυπλοκότητα και να προσαρμόσουν τα εργαλεία παρέμβασης στις εκάστοτε τοπικές πραγματικότητες, παραμένοντας ταυτόχρονα προσηλωμένες στις δημοκρατικές αξίες. Τέλος, η έκθεση προτείνει συγκεκριμένες πολιτικές συστάσεις για την αναβάθμιση της στρατηγικής της ΕΕ, ιδίως σε γεωπολιτικά διαφιλονικούμενες περιοχές.

Μπορείτε να διαβάσετε το Κείμενο Πολιτικής εδώ (στα Αγγλικά).