Προϋποθέσεις επιτυχίας ή αποτυχίας: ανάλυση των μηχανισμών που επιτρέπουν ή εμποδίζουν τις δημοκρατικές διεξόδους στη μαζική κινητοποίηση της Βόρειας Μακεδονίας το 2015

Στο πλαίσιο του ερευνητικού έργου Horizon EMBRACE (EMBRACing changE – Overcoming Blockages and Advancing Democracy in the European Neighbourhood), ο Δρ. Ιωάννης Αρμακόλας (Επικεφαλής & Κύριος Ερευνητής, Πρόγραμμα Νοτιοανατολικής Ευρώπης – ΕΛΙΑΜΕΠ) και η Δρ. Ana Krstinovska (Ερευνήτρια, Πρόγραμμα Νοτιοανατολικής Ευρώπης – ΕΛΙΑΜΕΠ) συνέγραψαν το άρθρο «Προϋποθέσεις επιτυχίας ή αποτυχίας: ανάλυση των μηχανισμών που επιτρέπουν ή εμποδίζουν τις δημοκρατικές διεξόδους στη μαζική κινητοποίηση της Βόρειας Μακεδονίας το 2015», το οποίο δημοσιεύθηκε στο Frontiers, έναν από τους μεγαλύτερους και πιο επιδραστικούς ερευνητικούς εκδοτικούς οίκους παγκοσμίως.

Το άρθρο εξετάζει τη μαζική κινητοποίηση του 2015 στη Βόρεια Μακεδονία, που έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην πορεία δημοκρατικής μετάβασης της χώρας. Η κινητοποίηση πυροδοτήθηκε από τη δημοσιοποίηση υποκλοπών που ενέπλεκαν κορυφαίους κυβερνητικούς αξιωματούχους σε σκάνδαλα διαφθοράς και κατάχρησης εξουσίας, ενώ ένωσε διάφορες κοινωνικές ομάδες απέναντι στο καθεστώς υπό την ηγεσία του VMRO-DPMNE. Παρότι το κίνημα πέτυχε να απονομιμοποιήσει το αυταρχικό καθεστώς και να επιβάλει πολιτικές διαπραγματεύσεις, δεν κατάφερε να εξασφαλίσει ουσιαστική εκπροσώπηση των βάσεων στη διαδικασία επίλυσης της κρίσης.

Βασιζόμενο στο θεωρητικό πλαίσιο του Michel Dobry για τη πολυτομεακή κινητοποίηση και αντλώντας από συνεντεύξεις, δημοσιογραφικές πηγές και ακαδημαϊκές αναλύσεις, το άρθρο διερευνά την εσωτερική δυναμική του συνασπισμού των διαδηλωτών. Αντιπαραβάλλει το άτυπο, grassroots κίνημα Protestiram με τον πιο θεσμοθετημένο συνασπισμό Citizens for Macedonia (CfM), ο οποίος υποστηρίχθηκε από κόμματα της αντιπολίτευσης και ξένους υποστηρικτές. Παρόλο που και οι δύο πλευρές συμμερίζονταν το αίτημα για εκδημοκρατισμό, οι διαφορετικές προτεραιότητες και η άνιση πρόσβαση σε πόρους οδήγησαν στον παραγκωνισμό των αριστερών ομάδων βάσης. Το άρθρο αξιολογεί επίσης τον ρόλο της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά τη διάρκεια της κρίσης. Παρότι η διαμεσολάβηση της ΕΕ και η Έκθεση Priebe ήταν καθοριστικές για την επίλυση του αδιεξόδου και την ανάδειξη θεσμικών αδυναμιών, η έμφαση της ΕΕ στις διαπραγματεύσεις μεταξύ ελίτ και στη σταθερότητα έναντι της συμμετοχικής μεταρρύθμισης ενίσχυσε τις υφιστάμενες ασυμμετρίες στην κοινωνία των πολιτών και περιόρισε τον μετασχηματιστικό αντίκτυπο των διαδηλώσεων.

Τέλος, το άρθρο υποστηρίζει ότι η κινητοποίηση του 2015 αποτέλεσε μια κρίσιμη στιγμή δημοκρατικής αντίστασης, αλλά το δυναμικό της υπονομεύθηκε από εσωτερικές διαιρέσεις, πολιτική ενσωμάτωση και εξωτερικά μεσολαβημένες λύσεις που απέκλεισαν τους bottom-up φορείς από ουσιαστική επιρροή.

Μπορείτε να διαβάσετε το άρθρο εδώ.