Η μελέτη αυτή εξετάζει τη δυναμική των ισραηλινο-τουρκικών σχέσεων εν μέσω δύο κρίσιμων συγκρούσεων: του πολέμου στη Γάζα, όπου η Τουρκία έχει υποστηρίξει ανοιχτά την παλαιστινιακή πλευρά, και της συριακής κρίσης, όπου και οι δύο χώρες έχουν σημαντικά εδαφικά και στρατηγικά συμφέροντα. Αν και η Τουρκία και το Ισραήλ λειτουργούν από διαφορετικές ιδεολογικές και στρατηγικές θέσεις, οι αλληλεπιδράσεις τους δεν είναι ούτε αυτές συμμάχων ούτε αυτές εχθρών, αλλά μάλλον δύο περιφερειακών δυνάμεων που αντιμετωπίζουν αλληλεπικαλυπτόμενες προκλήσεις. Η μελέτη υπογραμμίζει τον τρόπο με τον οποίο αυτές οι συγκρούσεις αποκαλύπτουν μια διττότητα στη σχέση τους, που χαρακτηρίζεται από ιδεολογική απόκλιση στη Γάζα και ρεαλιστικές εκτιμήσεις στη Συρία, προσφέροντας πληροφορίες για την πολύπλοκη συνύπαρξή τους στο ταχέως μεταβαλλόμενο τοπίο της Μέσης Ανατολής.
- Η Τουρκία υπήρξε μία από τις πρώτες μουσουλμανικές χώρες που αναγνώρισαν επίσημα το Ισραήλ το 1949, καθιερώνοντας πρώιμους διπλωματικούς δεσμούς, στο πλαίσιο της φιλοδυτικής της κατεύθυνσης και της επιδίωξης ένταξης στο ΝΑΤΟ.
- Η άνοδος του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (ΑΚΡ) και του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν τη δεκαετία του 2000 μετέβαλε σταδιακά τον προσανατολισμό της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής, δίνοντας έμφαση στην αλληλεγγύη προς τον μουσουλμανικό κόσμο και στην πιο έντονη υπεράσπιση της παλαιστινιακής υπόθεσης.
- Οι αποκλίσεις σε ζητήματα όπως η Γάζα, η Συρία και η ενεργειακή πολιτική στην Ανατολική Μεσόγειο όξυναν τις διμερείς σχέσεις, αν και τα κοινά οικονομικά συμφέροντα και η μεσολάβηση των Ηνωμένων Πολιτειών απέτρεψαν την ουσιαστική ρήξη.
- Ο πόλεμος στη Γάζα την περίοδο 2023–2025 αποτέλεσε σημείο καμπής, καθώς παρά την έντονη καταδίκη του Ισραήλ από την Τουρκία η περίοδος αυτή συνοδεύτηκε από τη συνέχιση των οικονομικών σχέσεων και, αργότερα, από την ενεργό συμμετοχή της στην ειρηνευτική διαδικασία.
- Για πρώτη φορά, πολλοί Ισραηλινοί και Τούρκοι πολίτες θεώρησαν την Τουρκία και το Ισραήλ αντιστοίχως ως μία από τις κύριες απειλές ασφαλείας για την χώρα τους.
- Η πιθανότητα άμεσης σύγκρουσης μεταξύ Ισραήλ και Τουρκίας έχει μειωθεί σημαντικά, καθώς και οι δύο χώρες δίνουν πλέον προτεραιότητα στη σταθερότητα, την ανοικοδόμηση και την περιφερειακή τους επιρροή αντί της ανοιχτής αντιπαράθεσης.
- Παρότι εντάσεις σε ιδεολογικό και ρητορικό επίπεδο εξακολουθούν να υφίστανται, οι ισραηλινοτουρκικές σχέσεις εισέρχονται σε μια νέα φάση, η οποία χαρακτηρίζεται από πραγματιστική συνύπαρξη, αμοιβαία αναγνώριση και κοινή αίσθηση περιφερειακής ευθύνης.
Το Κείμενο Πολιτικής υπογράφουν οι Ιωάννης Ν. Γρηγοριάδης, Aναπληρωτής Καθηγητής του Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης του Πανεπιστημίου Μπίλκεντ και Κύριος Ερευνητής, Επικεφαλής Προγράμματος Τουρκίας του ΕΛΙΑΜΕΠ και Ηλέκτρα Νησίδου, Βοηθός Ερευνήτρια στο Πρόγραμμα Τουρκίας του ΕΛΙΑΜΕΠ.
Διαβάστε το εδώ (στα Αγγλικά).
Αναλυτές
