Ιωάννης Ν. Γρηγοριάδης, Αναπληρωτής Καθηγητής, Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης, Πανεπιστήμιο Μπίλκεντ και Επικεφαλής του Προγράμματος Τουρκίας, ΕΛΙΑΜΕΠ
Η θέση του Ουκρανικού μετά δώδεκα μήνες θα εξαρτηθεί -μεταξύ άλλων- και από τον βαθμό που θα αναπτυχθούν πολιτικές αντιστάσεις στην προϊούσα αποσάθρωση των οργανισμών που συγκροτούν την διεθνή κοινότητα αλλά και των αμερικανικών θεσμών που συμβάλλουν παραδοσιακώς στην χάραξη της αμερικανικής στρατηγικής ασφαλείας. Η μειουμένη συμβολή του Στέητ Ντηπάρτμεντ, του Πενταγώνου και των οικείων επιτροπών του Κογκρέσου στην χάραξη της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής και η συγκέντρωση εξουσιών στα χέρια του προέδρου συμβάλλει στην αύξηση της αβεβαιότητος ως προς την στάση των Ηνωμένων Πολιτειών έναντι τόσο της Ρωσίας όσο και του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών και άλλων διεθνών οργανισμών που θα είχαν κρίσιμο ρόλο υπό φυσιολογικές συνθήκες στην διαχείριση του Ουκρανικού. Ίσως εκεί αποσκοπούν και οι εμφανείς προσπάθειες των ευρωπαίων ηγετών να καλλιεργήσουν τις διαπροσωπικές τους σχέσεις με τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ. Ουδέν αποκλείει πάντως μια απότομη αλλαγή στάσεως του προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών, όπως έχουν δείξει κατά το παρελθόν και οι οξείες διακυμάνσεις στις σχέσεις του με τον πρόεδρο της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.
Αντώνης Καμάρας, Επιστημονικός Συνεργάτης, ΕΛΙΑΜΕΠ
Η ενημέρωση του Elbridge Colby, υψηλόβαθμου αξιωματούχου του Πενταγώνου, ότι οι ΗΠΑ θα έχουν πολύ μικρό ρόλο στην παροχή εγγυήσεων ασφάλειας στην Ουκρανία, είναι καθοριστικής σημασίας. Ο Elbridge Colby είναι ο πλέον συνεπής και προβεβλημένος διαμορφωτής πολιτικής στις ΗΠΑ της ανάγκης να αφοσιωθεί το μεγαλύτερο μέρος των Αμερικανικών Ενόπλων Δυνάμεων στην ανάσχεση της Κίνας. Με την ενημέρωση Colby επιβεβαιώνεται ότι οι ΗΠΑ δεν έχουν να δώσουν κάτι στην Ουκρανία που θα επέτρεπε στην Ουκρανική ηγεσία να αποδεχθεί τις υφιστάμενες Ρωσικές εδαφικές κατακτήσεις πόσο μάλλον δε να παραχωρήσει στην Ρωσία Ουκρανικά εδάφη που η Ρωσία δεν κατέκτησε. Η ειρηνευτική προσπάθεια του Προέδρου Τράμπ θα οδηγηθεί στην αποτυχία αποτελώντας έτσι ένα ακόμη σταθμό στην διαδικασία μεταφοράς της ευθύνης για την συλλογική ασφάλεια της Ευρώπης από τις ΗΠΑ στα ίδια τα Ευρωπαϊκά κράτη και την ΕΕ.
Τριαντάφυλλος Καρατράντος, Κύριος Ερευνητής, ΕΛΙΑΜΕΠ
Είναι ιδιαιτέρως δύσκολο να δούμε τους επόμενους μήνες μιας δίκαιη και βιώσιμη ειρήνη στον πόλεμο της Ουκρανίας. Δηλαδή μια ειρήνη που δεν θα έχει επιβληθεί με κάθε κόστος και δεν θα κινείται πέρα από κάθε πλαίσιο ηθικής για την κυριαρχία των κρατών. Μια τέτοια ειρήνη θα σήμαινε πως η Ρωσία δεν πλήρωσε το τίμημα της εισβολής σε μια γειτονική ανεξάρτητη χώρα.
Αυτά που σίγουρα θα δούμε είναι:
Α) Την αναθεωρητική και αυταρχική Ρωσία να παραμένει απειλή για την ευρωπαϊκή ασφάλεια και γειτονικές της χώρες, όπως η Μολδαβία.
Β) Τη Ρωσία να προσπαθεί με υβριδικές επιχειρήσεις και επικοινωνιακό πόλεμο να επηρεάσει τις πολιτικές δυναμικές στην Ουκρανία, ανεξαρτήτως από το αν θα έχει τελειώσει ο πόλεμος ή όχι.
Γ) Τη λογική της ισχύος του ισχυρού να παραμένει η κυρίαρχη δυναμική διαμόρφωσης των διεθνών σχέσεων και των σχέσεων των κρατών.
Δ) Το διατλαντικό δεσμό να παραμένει σε κατάσταση απομάκρυνσης και την Ε.Ε. να προσπαθεί να βρει κοινό βηματισμό με τις Η.Π.Α., ιδιαιτέρως στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ.
Ε) Τους διεθνείς θεσμούς να μην μπορούν να ανακτήσουν την ισχύ τους και να διαμορφώσουν ένα παγκόσμιο πλαίσιο σταθερότητας στη βάση του διεθνούς δικαίου.
Ζ) Την Ε.Ε. και τα κράτη- μέλη να κάνουν βήματα προς την απαραίτητη Στρατηγική Αυτονομία, χωρίς όμως αυτή να μπορεί να επιτευχθεί μέσα σε ένα χρόνο, λαμβάνοντας πάντα υπόψη και τις ισορροπίες με την αμυντική βιομηχανία των ΗΠΑ.
ΣΤ) Τις Η.Π.Α. να συνεχίζουν την προσπάθεια προσέγγισης της Ρωσίας στο πλαίσιο και του παγκόσμιου στρατηγικού ανταγωνισμού με την Κίνα.
Δημήτρης Κόλλιας, Βοηθός Ερευνητής, ΕΛΙΑΜΕΠ
Κατά το μάλλον ή ήττον, μπαίνουμε σε φάση παρατεταμένης διαπραγμάτευσης με χαμηλό θερμικό φορτίο, προσεκτική κλιμάκωση και υψηλή συμβολική αξία. Ο Πούτιν δεν έχει κίνητρο να συναντήσει τον Ζελένσκι χωρίς αμερικανική παρουσία. Aντλεί νομιμοποίηση από τον απευθείας δίαυλο με την Ουάσιγκτον και μετατρέπει τον χρόνο σε εργαλείο φθοράς. Η Μόσχα θα πιέσει για «ειρήνη» με ρωσικούς όρους (Κριμαία, χερσαίος διάδρομος, de facto βέτο στο ΝΑΤΟ), ενώ η Ουάσιγκτον θα επιδιώξει συμφωνία που μεταθέτει το ρίσκο και το κόστος στην Ευρώπη. Δεν υπάρχουν καθαροί νικητές για την ώρα, μόνο το στρατηγικό (προβολή στο μέλλον) προβάδισμα για τη Ρωσία. Ο Πούτιν κερδίζει εικόνα και χώρο ελιγμών αλλά υφίσταται οικονομική κόπωση. Η Ουκρανία κρατά γραμμές χωρίς στρατηγική ανατροπή. Η Δύση δοκιμάζεται στη συνοχή της. Το πραγματικό διακύβευμα είναι ποιος ορίζει το ρυθμό και το τίμημα του «παγώματος».
Ειρήνη διαρκείας χωρίς εγγυήσεις ασφαλείας γραπτές, κυρωμένες και εκτελεστές δεν υφίσταται. Αυτό απαιτεί ρήτρα με δεσμευτική ισχύ, αυτοματισμούς, προδεσμευμένους πόρους και καθαρούς κανόνες εμπλοκής (με αμερικανικό ρόλο εντός της αρχιτεκτονικής, όχι περιμετρικά). Προσωρινά (λογω δομής στην πολικότητα του συστήματος και longue durée ιστορικής χροιάς) αυτό φαντάζει μη ρεαλιστικό σενάριο. Κάνουμε λόγω για ανακωχές που αναβάλλουν τον επόμενο γύρο με χειρότερους όρους. Με δύο λόγια: χωρίς υπογραφές που δεν ξεθωριάζουν και δυνατότητες που ενεργοποιούνται την επόμενη μέρα, η πολιτική θα μείνει στην πρόζα της, κι ο πόλεμος στη λογιστική του.
Έλενα Λαζάρου, Γενική Διευθύντρια, ΕΛΙΑΜΕΠ
Σύμφωνα με πρόσφατες πληροφορίες, μετά την σύνοδο στην Ουάσινγκτον, οι ΗΠΑ προτίθενται να συμβάλουν στις εγγυήσεις ασφαλείας για την Ουκρανία παρέχοντας –μεταξύ άλλων– στρατιωτικές πληροφορίες και υποδομές αεράμυνας. Η πρόθεση αυτή δημιουργεί συγκρατημένη αισιοδοξία ότι η κοινή φωνή της Ουκρανίας και της Ευρώπης εισακούστηκε στο Οβάλ Γραφείο. Και ενώ τα σχέδια για την σύσταση επιχείρησης παροχής εγγυήσεων καταρτίζονται εδώ και μήνες, με πρωτοβουλία του Ηνωμένου Βασιλείου και της Γαλλίας, εξακολουθεί να υπάρχει ανησυχία κατά πόσον οι ΗΠΑ θα παρέχουν τελικά τις λεγόμενες ‘κρίσιμες δυνατότητες’ (strategic enablers) σε μια τέτοια επιχείρηση, ελλείψει δεσμεύσεων και σταθερής θέσης από πλευράς της Ουάσινγκτον.
Παράλληλα, η πορεία προς αυτό το μεταπολεμικό σενάριο θα εξαρτηθεί από πολλούς απρόβλεπτους παράγοντες, στους οποίους συμπεριλαμβάνονται (και πάλι) η στάση και οι διπλωματικές κινήσεις των ΗΠΑ. Η οικονομία της Ρωσίας βρίσκεται, κατά γενική ομολογία, στο πιο αδύναμο σημείο της. Αν ενταθούν οι αμερικανικές κυρώσεις –επηρεάζοντας και τους κύριους εισαγωγείς ρωσικού πετρελαίου–, σε συνδυασμό με τα πακέτα κυρώσεων της ΕΕ, είναι πιθανό ο Βλαντιμίρ Πούτιν να αναγκαστεί να υποχωρήσει στο θέμα των διμερών συνομιλιών με τον Ουκρανό ομόλογο του. Ωστόσο, μένει να φανεί κατά πόσον και με ποιο τρόπο θα υλοποιηθούν οι κυρώσεις αυτές.
Με αυτά τα δεδομένα, η ΕΕ δεν μπορεί να παραμείνει παθητικός θεατής των εξελίξεων και εξακολουθεί να επιδιώκει την ενδυνάμωση της στρατηγικής της αυτονομίας στον τομέα της άμυνας, με επενδύσεις στη βιομηχανία, αμυντικές συμφωνίες και σχεδιασμό πιο φιλόδοξων επιχειρήσεων. Τα επόμενα βήματα για τη στήριξη της Ουκρανίας δεν αφορούν μόνο μέτρα και υλικές παροχές, αλλά και την ίδια την ταυτότητα της ΕΕ ως διεθνή παράγοντα σε ένα σενάριο συνεχούς αναδιάταξης των παγκόσμιων σχέσεων ισχύος και επικράτησης συναλλακτικών προσεγγίσεων που απειλούν να υποβαθμίσουν το διεθνούς δίκαιο. Μια βιώσιμη συμφωνία δεν μπορεί να επιτευχθεί εις βάρος της κυριαρχίας της Ουκρανίας. Η ΕΕ δεν έχει επενδύσει μόνο υλικά στη στήριξη της Ουκρανίας. Έχει επενδύσει και το ίδιο της το αξιακό κεφάλαιο, την προάσπιση των αρχών που τη διέπουν και υπαγορεύουν ότι δεν μπορεί να γίνει αποδεκτό κανένα σενάριο που θα νομιμοποιεί την επιθετικότητα ή θα παρακάμπτει τον Καταστατικό Χάρτη του ΟΗΕ.
Ρόναλντ Μαϊνάρντους, Κύριος Ερευνητής, ΕΛΙΑΜΕΠ
Είναι αδύνατον να γίνουν αξιόπιστες προβλέψεις για τον πόλεμο στην Ουκρανία σε ορίζοντα ενός έτους – τόσο απρόβλεπτες παραμένουν οι κινήσεις των βασικών παικτών. Αυτό ισχύει πρωτίστως για τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος, στη σημερινή φάση της σύγκρουσης, αναδεικνύεται στον πιο καθοριστικό παράγοντα. Ο Τραμπ έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι στόχος του είναι μια ταχεία λήξη της αντιπαράθεσης. Ωστόσο, η τρέχουσα προσπάθειά του να επιτύχει ειρήνη μέσω ουκρανικών υποχωρήσεων σε μείζονα ζητήματα και στενότερη συνεργασία με τον Βλαντίμιρ Πούτιν αντιμετωπίζεται με σκεπτικισμό από πολλούς αναλυτές.
Για τη Μόσχα το διακύβευμα ξεπερνά κατά πολύ την Ουκρανία. Ο Βλαντίμιρ Πούτιν δεν έχει αφήσει καμία αμφιβολία ότι ο υπέρτατος στόχος του είναι η αποκατάσταση της ρωσικής πρωτοκαθεδρίας στην περιοχή και η αποδόμηση της υφιστάμενης αρχιτεκτονικής ασφαλείας. Ο Ρώσος πρόεδρος δεν δείχνει καμία βιασύνη· ο χρόνος λειτουργεί υπέρ του. Σε στρατιωτικό επίπεδο, οι ρωσικές δυνάμεις σημειώνουν πρόοδο. Κάθε εδαφικό κέρδος ενισχύει τη διαπραγματευτική ισχύ της Μόσχας. Ενώ η Ρωσία απορρίπτει τον συμβιβασμό, δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι ο πρόεδρος Ζελένσκι είναι διατεθειμένος να αποδεχθεί μια ειρήνη που θα του επιβληθεί. Σε αυτή τη στάση μπορεί να υπολογίζει –τουλάχιστον προς το παρόν– στη στήριξη των Ευρωπαίων.
Οι κυριότερες ευρωπαϊκές δυνάμεις επιδιώκουν να επιδείξουν ενότητα. Η βίαιη μεταβολή συνόρων συνιστά επικίνδυνο προηγούμενο, το οποίο τροφοδοτεί φόβο και ανησυχία όχι μόνο στην Ανατολική Ευρώπη. Ως απάντηση, τα ευρωπαϊκά κράτη προχωρούν σε εκτεταμένα προγράμματα επανεξοπλισμού και έχουν δεσμευθεί για πρόσθετη στήριξη προς την Ουκρανία. Ωστόσο, η απουσία ενός κοινά αποδεκτού στρατηγικού στόχου παραμένει αδυναμία. Η συχνά επικαλούμενη φράση του πρώην καγκελάριου της Γερμανίας, Όλαφ Σολτς, «η Ουκρανία δεν πρέπει να χάσει τον πόλεμο», αποτυπώνει τον άτολμο χαρακτήρα της δυτικής στρατιωτικής υποστήριξης. Από την αρχή, η βοήθεια αυτή περιορίστηκε από τη σκιά μιας πιθανής πυρηνικής κλιμάκωσης εκ μέρους της Μόσχας. Ο φόβος αντιποίνων, σε περίπτωση που η Ουκρανία επικρατήσει με τη συνδρομή ευρωπαϊκών όπλων, αποτελεί παράγοντα που θα συνεχίσει να καθορίζει το μέλλον της χώρας – τελικά προς όφελος του Πούτιν.
Μάνος Ματσαγγάνης, Καθηγητής Δημόσιας Οικονομικής, Πολυτεχνείο του Μιλάνου και Επικεφαλής του Προγράμματος Ελληνικής & Ευρωπαϊκής Οικονομίας, ΕΛΙΑΜΕΠ
Δεν είμαι ειδικός σε θέματα γεωπολιτικής, αλλά ως απλός αναγνώστης του διεθνούς Τύπου έχω σχηματίσει τη γνώμη ότι ο πόλεμος στην Ουκρανία θα συνεχιστεί για αρκετά χρόνια ακόμη. Οι λόγοι είναι εξής:
- Οι ΗΠΑ πλέον είναι πολιτικά και ψυχολογικά στο πλευρό της Ρωσίας. Δύο κυρίως παράγοντες φαίνεται να εμποδίζουν τον Τραμπ να εγκαταλείψει πλήρως την Ουκρανία: η επιθυμία του να πάρει το Βραβείο Νόμπελ για την ειρήνη, και τα προσδοκόμενα οφέλη από την παράταση του πολέμου για την αμερικανική πολεμική βιομηχανία (με χρήματα των Ευρωπαίων). Εγγυήσεις ασφαλείας από τις ΗΠΑ δεν φαίνεται πιθανό να δοθούν, ή αν δοθούν να τηρηθούν, συνεπώς δεν πρόκειται να αποτρέψουν τη Ρωσία να επιτεθεί ξανά.
- Η Ρωσία του Πούτιν αναπολεί την εποχή που ήταν υπερδύναμη, αλλά η ρωσική οικονομία είναι μικρότερη από την ιταλική. Είναι αλήθεια ότι ο ρωσικός στρατός, χάρη στην υπεροπλία του, και στην αδιαφορία της ηγεσίας του για τις ανθρώπινες απώλειες, σημειώνει προόδους στο ουκρανικό μέτωπο. Όσο η πορεία του πολέμου παραμένει ευνοϊκή, η Ρωσία δεν έχει λόγο να δεχθεί ανακωχή. Όμως η πρόοδος του ρωσικού στρατού είναι απελπιστικά αργή: το βρετανικό υπουργείο αμύνης εκτιμά ότι με το σημερινό ρυθμό θα χρειαστεί τεσσεράμιση χρόνια για να αποκτήσει τον πλήρη έλεγχο των τεσσάρων περιοχών (Λούχανσκ, Ντόνετσκ, Ζαπορίζια, Χερσών) που διεκδικεί.
- Η Ουκρανία μπορεί να βρίσκεται σε δύσκολη θέση, αλλά είναι απίθανο να ενταχθεί στη ρωσική σφαίρα επιρροής, όπως ονειρεύονται στο Κρεμλίνο. Αφενός, η ρωσική εισβολή έχει τονώσει το εθνικό φρόνημα των κατοίκων της (ακόμη και των ρωσόφωνων), συνεπώς ο διάδοχος του Ζελένσκι δύσκολα θα είναι της αρεσκείας του Πούτιν. Αφετέρου, το μέγεθος και το αξιόμαχο του ουκρανικού στρατού εγγυώνται την διαιώνιση της σύγκρουσης.
Η ρωσική επιθετικότητα δεν απειλεί μόνο την Ουκρανία. Εάν υποκύψει η Ουκρανία, το επόμενο θύμα της Ρωσίας του Πούτιν θα είναι η Μολδαβία ή οι χώρες της Βαλτικής. Μόνο η στρατιωτική ισχύς μπορεί να αποτρέψει τη ρωσική επιθετικότητα. Η Ευρώπη σήμερα δεν διαθέτει την αμυντική ικανότητα να υποχρεώσει τη Ρωσία του Πούτιν σε αναδίπλωση. Διαθέτει όμως τους πόρους, υλικούς και ανθρώπινους, που θα της επιτρέψουν να την αποκτήσει – αρκεί να το θελήσει. Με τη σειρά του, αυτό θα εξαρτηθεί από το πόσο γρήγορα θα αναγνωρίσουν οι Ευρωπαίοι πολίτες ότι η ασφάλεια, η ευημερία, ακόμη και η ελευθερία τους, είναι σήμερα σε θανάσιμο κίνδυνο.
Σπύρος Μπλαβούκος, Καθηγητής, Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών και Επικεφαλής Ευρωπαϊκού Προγράμματος Αριάν Κοντέλλη, ΕΛΙΑΜΕΠ
& Πάνος Πολίτης Λάμπρου, Βοηθός Ερευνητής, ΕΛΙΑΜΕΠ
Η χρονίζουσα πολεμική σύγκρουση στην Ουκρανία δεν επιτρέπει εύκολες εκτιμήσεις για την εξέλιξή της, ειδικά στο βαθμό που δεν γνωρίζουμε τις πολεμικές αντοχές των δύο εμπλεκόμενων κρατών αλλά και την ουσιαστική διάθεση του διεθνούς παράγοντα να συμβάλλει διπλωματικά και στρατιωτικά στην επίλυση της κρίσης, ειδικά μετά το μπαράζ πρωτοβουλιών και κινητικότητας των τελευταίων εβδομάδων. Δύο εκτιμήσεις που μπορούμε να κάνουμε από μια ευρωπαϊκή σκοπιά είναι οι εξής:
- Πρώτον, ό,τι και αν έχει συμβεί στο πεδίο των μαχών, αναμένουμε περισσότερες εντάσεις εντός της ΕΕ. Ακόμα και στην περίπτωση μιας εκεχειρία ή επίτευξης κάποιας μορφής ειρηνευτικής συμφωνίας, η επιστροφή σε μία ευσταθή γεωπολιτική ισορροπία στην Ανατολική Ευρώπη κάθε άλλο παρά δεδομένη θα πρέπει να θεωρείται. Η ευρωπαϊκή οικογένεια, και ιδίως τα ανατολικά κράτη-μέλη της ΕΕ, θα συνεχίσουν να ζουν υπό τη σκιά του ρωσικού αναθεωρητισμού, βιώνοντας τους μετασεισμούς της κρίσης. Ωστόσο, οι φωνές επιστροφής στην πρότερη κανονικότητα σε περίπτωση ειρήνευσης θα πληθύνουν και η σύγκρουση με τις χώρες που αισθάνονται την Ρωσία ως υπαρξιακή απειλή θα είναι αναπόφευκτη. Αν συνεχιστούν οι μάχες, η επιδίωξη ενισχυμένης ασφάλειας και ισχυρής αποτρεπτικής δύναμης θα συνεχίσει να κυριαρχεί στον ευρωπαϊκό πολιτικό διάλογο, με άμεσες δημοσιονομικές επιπτώσεις από τη μεταφορά πόρων σε αμυντικές δαπάνες και εξοπλισμούς και διαρκείς εντάσεις στην αναζήτηση της χρυσής τομής μεταξύ κοινωνικών πολιτικών και εξωτερικής ασφάλειας. Ταυτόχρονα, οι εντάσεις θα κορυφωθούν σχετικά με τη διαμόρφωση «συνασπισμών των προθύμων» ή τη συμμετοχή τρίτων δρώντων και κρατών εκτός ΕΕ.
- Δεύτερον, ο αυταρχικός και αναθεωρητικός χαρακτήρας του Κρεμλίνου, σε συνδυασμό με την εργαλειοποίηση της ισχύος χωρίς σεβασμό στο διεθνές δίκαιο, καθιστούν σαφές ότι η απειλή είναι διαρκής και θεμελιώδης και θίγει ευθέως τον αξιακό πυρήνα του ευρωπαϊκού οικοδομήματος. Ωστόσο, οι ασκοί του Αιόλου έχουν πλέον ανοίξει και το διεθνές δίκαιο βρίσκεται υπό διαρκή αμφισβήτηση σε όλα τα επίπεδα. Η σύγκρουση στην Ουκρανία είναι η κορυφή του παγόβουνου σε μια ευρύτερη διαδικασία αποδόμησης του κανονιστικού πλαισίου λειτουργίας του διεθνούς συστήματος, που ενισχύεται από τις επιλογές του Προέδρου Τραμπ σε άλλα πεδία πολιτικής. Στο πλαίσιο αυτό, ο επόμενος χρόνος θα (πρέπει να) βρει την ΕΕ να παλεύει για τον περιορισμό της περαιτέρω «αρνητικής διάχυσης» της δυναμικής αυτής, με τον δέοντα πραγματισμό που επιβάλουν οι συνθήκες.
Παναγιώτης Τσάκωνας, Καθηγητής διεθνών σχέσεων, σπουδών ασφάλειας και ανάλυσης εξωτερικής πολιτικής, Πανεπιστήμιο Αθηνών και Επικεφαλής Προγράμματος Ασφάλειας και Εξωτερικής Πολιτικής, ΕΛΙΑΜΕΠ
Αν και εξαιρετικά επίφοβες πάντα οι προβλέψεις, ειδικά αυτές που αφορούν το μέλλον, εν τούτοις όσον αφορά στο Ρωσοουκρανικό πολεμικό μέτωπο θα μπορούσε –με σχετική πάντα ασφάλεια– να προβλεφθεί ότι έναν χρόνο μετά ο πόλεμος θα συνεχίζεται.
Ο βασικός λόγος για αυτό είναι ότι το αυταρχικό καθεστώς της Ρωσίας του Πούτιν που επέλεξε να εισβάλει στην Ουκρανία και να καταλάβει –αν και προχωρώντας αργά και με μεγάλες απώλειες– εδάφη της δεν πρόκειται να δεχτεί οποιαδήποτε συμφωνία του προσφέρει κάτι λιγότερο από τα ήδη αποκτηθέντα εδαφικά κέρδη (και κάποιες ακόμη περιοχές στρατηγικού ενδιαφέροντος τις οποίες δεν έχει ακόμα καταλάβει, όπως ολόκληρη η επαρχία του Ντονέτσκ) καθώς και τον όσο το δυνατόν μεγαλύτερο έλεγχο των εξελίξεων σε σχέση με το μέλλον της Ουκρανίας (εγγυήσεις ασφαλείας με συμμετοχή της Ρωσίας ώστε να διασφαλιστεί ότι δεν θα συμβεί «ένταξη στο ΝΑΤΟ υπό μεταμφίεση», αλλαγή ηγεσίας στην Ουκρανία με άλλη κατά προτίμηση «ρωσόφιλη», δραματική μείωση των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων και αποστρατικοποίηση της Ουκρανίας).
Ο Ρώσος πρόεδρος γνωρίζει ότι τόσο επιχειρησιακά όσο και πολιτικά ο χρόνος «δουλεύει υπέρ του». Πράγματι, για πόσο καιρό ακόμα η αντίσταση των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων στο πεδίο θα συνεχίσει να επιτυγχάνει «άρνηση νίκης» της Ρωσίας ενώ η στρατιωτική βοήθεια των «συμμάχων» τους θα βαίνει μειούμενη, κυρίως από την πλευρά των ΗΠΑ; Πόσο έτοιμοι είναι ο Ευρωπαίοι (έστω οι «περισσότερο αποφασισμένοι» του «συνασπισμού των προθύμων») να προσφέρουν στο άμεσο μέλλον τις εγγυήσεις ασφαλείας που χρειάζεται η Ουκρανία για να φτάσει να δεχτεί ως αντάλλαγμα τον εδαφικό της ακρωτηριασμό; Σε ποιο βαθμό και πόσο ουσιαστικά επιθυμούν να συμμετάσχουν στις εγγυήσεις ασφαλείας οι ΗΠΑ, δεδομένου ότι για τον πρόεδρο Τραμπ ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει μικρότερη σημασία από την οικοδόμηση (ενεργειακά, εμπορικά και γεωπολιτικά) προσοδοφόρων για τις ΗΠΑ και τον ίδιο σχέσεων με την Ρωσία;
Για τους επόμενους πολλούς μήνες ο Πούτιν –ενισχυμένος μάλιστα από την διεθνή νομιμοποίηση που του προσέφερε ο Τραμπ στην συνάντηση στην Αλάσκα—έχει διάφορους καλούς λόγους να «περιμένει» συνεχίζοντας τον πόλεμο (δεν απέκλεισε τυχαία την εκεχειρία πριν το ενδεχόμενο διαπραγμάτευσης), διατηρώντας την πίεση σε ένα ρηγματωμένο «αντιρωσικό μέτωπο» και αναβάλλοντας συνεχώς το ενδεχόμενο συμφωνίας –ακόμη και ουσιαστικής διαπραγμάτευσης– με διάφορες προφάσεις και δικαιολογίες.
Αναλυτές
