Ο ομιλητής επικεντρώθηκε στο ζήτημα των αυτοκρατορικών και επεκτατικών τάσεων της σύγχρονης Ρωσίας στην περιοχή της Ευρασίας. Θεωρώντας ως παράδοξο το γεγονός ότι η ΕΣΣΔ δεν αυτοπροσδιοριζόταν ως αυτοκρατορία, ενώ ήταν, και κυρίως ότι μετά την πτώση της ΕΣΣΔ η Ρωσία συνέχισε την αυτοκρατορική επεκτατική πολιτική στην σφαίρα επιρροής της, ο ομιλητής ανέλυσε το πως αυτοπροσδιορίζεται ο μέσος Ρώσος και η ρωσική πολιτική ελίτ σε σχέση με την πολιτική αλληλεπίδραση της Ρωσίας με τους γείτονές της και πως προσεγγίζουν την Ρωσία τα γειτονικά της κράτη. Συγκεκριμένα υποστήριξε ότι οι Ρώσοι πολιτικοί πιστεύουν ότι έχουν μια εκ φύσεως τάση να επεκτείνονται πολιτικά σε βάρος των γειτόνων τους χωρίς να διακηρύττουν αυτοκρατορικές τάσεις. Αντίθετα οι γείτονες της Ρωσίας της προσάπτουν αυτοκρατορική έπαρση και βλέψεις, π.χ. στις περιπτώσεις της Εσθονίας, Τσετσενίας, Ουκρανίας, Γεωργίας, τον ενεργειακό ρόλο της Ρωσίας και τη διατήρηση του κυριλλικού αλφαβήτου στις πρώην ΣΣΔ.

Παραπέμποντας στην αποικιοκρατική κατάλυση μικρών ανίσχυρων κρατών, ο όρος ‘αυτοκρατορία’ έχει σήμερα αρνητική σημασία και είναι αντίθετη με την διεθνή πολιτική πρακτική όπως έχει καθορισθεί από την Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας των Εθνών από τον ΟΗΕ. Σύμφωνα με τον Καθηγ. Beissinger η Ρωσία δεν έχει απολυτρωθεί από τον χαρακτηρισμό της ως αυτοκρατορικής δύναμης διεθνώς. Η ανάλυση του περί των αυτοκρατορικών διαθέσεων της Μόσχας βασίζεται σε τέσσερα σημεία: α) Βασισμένος στην ψυχολογική αρχή ότι η κακή φήμη παραμένει ενώ η καλή φήμη είναι εφήμερη, τονίζει ότι η Ρωσία δεν έχει απαλλαγεί, στα μάτια άλλων χωρών, από το ιστορικό στίγμα της ‘αυτοκρατορίας’, β) η συνέχιση της ρωσικής αυτοκρατορικής παράδοσης έχει αρνητική επίπτωση στις γειτονικές της χώρες μέσω της παρέμβασης της Μόσχας στο εσωτερικό πολιτικό σκηνικό τους, γ) Οι Ρώσοι συνολικά τρέφουν αυτοκρατορικές φιλοδοξίες για την χώρα τους και δ) η δυσανάλογη κατανομή δύναμης μεταξύ της ισχυρής Ρωσίας και των ανίσχυρων γειτόνων της.

Η γενική εκτίμησή του ομιλητή είναι ότι λόγω της παραδοσιακής υπεροχής της Μόσχας στην σφαίρα επιρροής της, οι γείτονες της δέχονται αυτόν τον ρόλο της και μέσω αυτής της ισορροπίας προσπαθούν να αναπτυχθούν.

Διαμοιράστε το..

Διαβάστε ολόκληρο το κείμενο (Μόνο στα Aγγλικά)

Φίλιππος Προέδρου

Λέκτορας Πολιτικών και Διεθνών Σχέσεων, City College Θεσσαλονίκης

Διαμοιράστε το..

Στην ομιλία της, η κα Wallace ανέπτυξε τις διαφορετικές πτυχές της νέας αυτής πρωτοβουλίας, η οποία βασίζεται σε δύο πυλώνες. Διμερώς περιλαμβάνει Συμφωνίες Σύνδεσης, οικονομική εμβάθυνση με τη δημιουργία ελευθέρων ζωνών συναλλαγών με κάθε χώρα και μέτρα για την ενεργειακή ασφάλεια. Στην πολυμερή της διάσταση επικεντρώνεται στη δημιουργία τεσσάρων θεματικών δράσεων, στους τομείς της δημοκρατικής διακυβέρνησης, οικονομική εμβάθυνσης, ενέργειας και των πολιτιστικών επαφών και βασίζεται σε μια θεσμική δομή με συναντήσεις ηγετών, υπουργών και ειδικών επιστημόνων.
Η κα Wallace προειδοποίησε για σημαντικές παραμέτρους που μέχρι τώρα δεν έχουν αναλυθεί ξεκάθαρα στην καινούρια πρωτοβουλία και αφορούν: Τη συνεργασία στους τομείς Κοινής Εξωτερικής Πολιτικής & Πολιτικής Ασφαλείας και άμυνας, τις «παγωμένες συγκρούσεις» στο εσωτερικό και ανάμεσα σε κάποιες χώρες, το ρόλο της Ρωσίας και της Τουρκίας στην καινούρια πρωτοβουλία και τις σχέσεις με το ΝΑΤΟ.
Τελειώνοντας τη διάλεξη, η Καθηγήτρια Wallace κάλεσε την ΕΕ να εφαρμόσει μια πιο λεπτομερή πολιτική. Προς το σκοπό αυτό,

(i) η ΕΕ θα πρέπει να επανεξετάσει τον διαχωρισμό μεταξύ των χωρών που αποτελούν πραγματικά ή εν δυνάμει υποψήφια μέλη και ανάμεσα σε αυτές που δεν ανήκουν σε αυτή την κατηγορία,

(ii) περισσότερη προσοχή θα πρέπει να δοθεί στην ανάπτυξη των πολιτικών της ΕΕ σε σχέση με τις πολιτικές άλλων διεθνών οργανισμών προς την περιοχή και

(iii) τέλος, η επιτυχία της πρωτοβουλίας απαιτεί την ενασχόληση περισσότερων κρατών μελών της ΕΕ στην ανάπτυξη της «Eastern Partnership».

Μπορείτε να βρείτε περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το Eastern Partnership στα:

http://ec.europa.eu/external_relations/eastern/index_en.htm

http://www.eliamep.gr/en/frontpage/top-story-2/generating-georgias-input-for-eastern-partnership/

Διαβάστε τη συνέντευξη της Καθηγήτριας Helen Wallace.

Δείτε το βιογραφικό της Helen Wallace

Διαμοιράστε το..

Συχνά αναφέρεται οτι η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) και η Ρωσία «έχουν σχέσεις στρατηγικών εταίρων». Μοιράζονται δηλαδή ένα κοινό ευρωπαϊκό πολιτισμό και κοινές αξίες. Η πρακτική σημασία της φράσης αυτής όμως είναι αμφιλεγόμενη καθώς δεν υπάρχει μία κοινή ερμηνεία, εντός και εκτός της ΕΕ.

Στη διάλεξη που πραγματοποιήθηκε, με πρωτοβουλία του ΕΛΙΑΜΕΠ, την Παρασκευή 6 Μαρτίου 2009, ο πρέσβης Vladimir Chizov, Μόνιμος Αντιπρόσωπος της Ρωσίας στην ΕΕ, ανέπτυξε τη σημασία της στρατηγικής σχέσης Ρωσίας και ΕΕ αναλύοντας τις σημερινές και  μελλοντικές προκλήσεις που μπορεί να αντιμετωπίσουν.

Η τρέχουσα χρηματοπιστωτική κρίση ανέδειξε την αυξανόμενη αλληλεξάρτηση των κρατών όχι μόνο στον οικονομικό και ενεργειακό τομέα αλλά και στον πολιτικό. Στα πλαίσια της σχέσης των δύο εταίρων, από το 2003 έχει ξεκινήσει με πρωτοβουλία της τότε ελληνικής προεδρίας μία διαδικασία δόμησης κοινών χώρων συνεργασίας σε κοινωνικό, πολιτικό  και οικονομικό επίπεδο. Τη διαδικασία αυτή όμως επηρεάζουν τρεις βασικοί παράγοντες

1. Οι ‘αντικειμενικές’ προκλήσεις στα πλαίσια της οικονομικής παγκοσμιοποίησης και του υγιούς ανταγωνισμού των χωρών
2. Ο ιδιαίτερος χαρακτήρας της ΕΕ και τα εσωτερικά προβλήματα που απορροφούν δυνάμεις από την επίλυση των εξωτερικών προβλημάτων.
3. Οι επιδράσεις της ανατολικής διεύρυνσης της ΕΕ. Χαρακτηριστικά σε επίπεδο εμπορίου, η διεύρυνση κατέστησε τη Ρωσία τρίτο μεγαλύτερο εμπορικό εταίρο της ΕΕ μετά τις ΗΠΑ και την Κίνα. Παράλληλα εισήγαγε στην ημερήσια διάταξη της Ένωσης προβλήματα και ‘φανταστικές ασθένειες’ που, κατά τον κ. Chizov, πηγάζουν από την περίοδο της ΕΣΣΔ ή ακόμα και από τη ρωσική αυτοκρατορία και αποτελούν κατάχρηση της αρχής της ευρω-αλληλεγγύης της Ένωσης προς όφελος διμερών συμφερόντων.

Με αυτό το υπόβαθρο, η Ρωσία και η ΕΕ πρέπει να συνεργαστούν ώστε να αντιμετωπίσουν τα κοινά προβλήματα. Συγκεκριμένα,

• A) Τις προκλήσεις της χρηματοπιστωτικής κρίσης, ξεφεύγοντας όμως από την αποκλειστική επικέντρωση στα προβλήματα της ρωσικής οικονομίας. Κατά τον κ. Chizov αυτά είναι αντιμετωπίσιμα χάρη στα κρατικά αποθέματα της Ρωσίας

• Β) Το ζήτημα της ενεργειακής ασφάλειας. Στο σημείο αυτό τονίστηκε πως η ενεργειακή εξάρτηση των ευρωπαϊκών κρατών θα συνεχιστεί τουλάχιστον για τρεις ακόμα δεκαετίες ενώ γεγονός, κατά τον κ. Chizov, είναι πως η Ρωσία δεν θα μπορούσε μόνη να χρησιμοποιεί την ενέργεια σαν πολιτικό όπλο.

• Γ) Αναφερόμενος στη διεύρυνση της ΕΕ και του ΝΑΤΟ, ο πρέσβης διαχώρισε τους δύο θεσμούς αναφέροντας χαρακτηριστικά ότι το ΝΑΤΟ επιχειρεί να επιλύσει προβλήματα του 21ου αιώνα με μηχανισμούς και σημεία αναφοράς του 20ου. Αντίθετα, η ΕΕ αποτελεί ένα σύγχρονο οικοδόμημα και πιθανή διεύρυνση δεν θα αποτελούσε πρόβλημα για τη Ρωσία με την προϋπόθεση να γίνονται σεβαστοί οι αντικειμενικοί όροι και οι αρχές της ένταξης.

Σε αυτές τις γραμμές κινείται η πρόταση της Ρωσίας για μία καινούρια συνθήκη ασφάλειας ώστε να δημιουργηθεί ένα καινούριο κοινά αποδεκτό νομικό πλαίσιο. Με τη νέα αυτή βάση θα αναπτυχθούν οι ευρω-ρωσικές σχέσεις με τη διαπίστωση του πρέσβη Chizov, ότι υπάρχει περιθώριο βελτίωσης – «business should be better than usual».

Δείτε τη συνέντευξη του Πρέσβη Vladimir Chizhov.

Διαμοιράστε το..

Σκοπός του παρόντος ερευνητικού προγράμματος είναι να εξετάσει την σημασία της κατασκευής νέων αγωγών φυσικού αερίου στην νοτιοανατολική Ευρώπη για την προαγωγή της ευρωπαϊκής ενεργειακής ασφάλειας, αλλά και της περιφερειακής οικονομικής συνεργασίας. Μετά την μελέτη της αγοράς και υποδομών φυσικού αερίου στην Ελλάδα και την Τουρκία εξετάζεται η ευρωπαϊκή πολιτική ενεργειακής ασφάλειας. Στην συνέχεια παρουσιάζονται τα τρία σημαντικότερα σχέδια κατασκευής αγωγών φυσικού αερίου στην νοτιοανατολική Ευρώπη. Ιδιαίτερη σημασία δίδεται στον αγωγό φυσικού αερίου Τουρκίας-Ελλάδος-Ιταλίας (Turkey-Greece-Italy Interconnector-TGI) λόγω της ιδιαίτερης σημασίας του και για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Παράλληλα εξετάζονται και οι αγωγοί Nabucco και South Stream και η σημασία τους για την ευρωπαϊκή ενεργειακή ασφάλεια.  Η μελέτη ολοκληρώνεται με την διατύπωση συμπερασμάτων και προτάσεων πολιτικής.

Συντονιστής του παρόντος προγράμματος είναι ο Δρ. Ιωάννης Ν. Γρηγοριάδης και επιστημονικός υπεύθυνος ο Δρ. Θάνος Ντόκος. Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στον Δρ. Γρηγοριάδη.

Η μελέτη αυτή χρηματοδοτήθηκε κατά 75% από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο και κατά 25% από την Γενική Γραμματεία ΄Ερευνας και Τεχνολογίας (ΓΓΕΤ).

Διαμοιράστε το..

Το αποτέλεσμα της κρίσης βρίσκει την Ευρώπη διαιρεμένη στις σχέσεις της με τη Μόσχα έχοντας τεκμηριωμένες αξιώσεις για μια κοινή ευρωπαϊκή ενεργειακή πολιτική. Η Γαλλία υποστηρίζει να συνεχιστούν κανονικά οι σχέσεις και οι συναλλαγές με τη Μόσχα και μαζί με τη Γερμανία, την Ισπανία και την Ιταλία υποστηρίζουν την περαιτέρω ένταξη της Ρωσίας στο ευρωπαϊκό σύστημα εντός των διαπραγματεύσεων για ένα νέο Σύμφωνο Συνεργασίας.

Από την άλλη πλευρά, η Πολωνία, η Σουηδία, η Τσεχία και οι χώρες της Βαλτικής τονίζουν τους κινδύνους από την εξάρτηση στη Ρωσία για ενεργειακές προμήθειες και συνηγορούν προς μια πιο ανταγωνιστική προσέγγιση προς τη Μόσχα. Η τελευταία άποψη εγείρει ερωτήματα στο πώς θα επηρεαστούν οι σχέσεις ΕΕ-Μόσχας από την Τσέχικη Προεδρία της ΕΕ το 2009.

Οι ομιλητές συμφώνησαν ότι η Ευρώπη και η Ρωσία είναι μοιραίο να παραμείνουν φυσικοί εταίροι, κυρίως επειδή αλληλοεξαρτώνται. Η Ρωσία βρήκε στην Ευρώπη το μεγαλύτερό της εταίρο αναφορικά με τις εξαγωγές φυσικού αερίου και η Ευρώπη βασίζεται στο ρωσικό αέριο που εισρέει στην ευρωπαϊκή ήπειρο-μεταφορά αερίου από τη Ρωσία στη Γερμανία, μέσω χωρών Βαλτικής (Nord Stream) και μεταφορά ρωσικού αερίου προς την Ελλάδα και την Ιταλία μέσω Βουλγαρίας (South Stream)-καθώς δεν υπάρχει εναλλακτικός πάροχος που ανταποκρίνεται επαρκώς στις ενεργειακές ανάγκες της.

Οι συμμετέχοντες επίσης συζήτησαν διάφορες προτάσεις πολιτικής υπό την Ελληνική Προεδρία του ΟΑΣΕ, συμπεριλαμβανομένων των ακολούθων:

- Προώθηση της ιδέας για κοινή ευρωπαϊκή ενεργειακή πολιτική

- Ενίσχυση περαιτέρω διαπραγματεύσεων για το νέο Σύμφωνο Συνεργασίας και

- Ανάπτυξη ουσιαστικού και συνεχούς διαλόγου με τη Ρωσία για ενεργειακά θέματα

Ομιλητές:

Δρ. Θάνος Ντόκος, Γενικός Διευθυντής ΕΛΙΑΜΕΠ, Καθηγητής Παναγιώτης Ιωακειμίδης, Πανεπιστήμιο Αθηνών, κ. Κωνσταντίνος Μανιατόπουλος, Πρόεδρος, Ινστιτούτο Ενέργειας Νοτιοανατολικής Ευρώπης, Δρ. Χρήστος Κόλλιας, Αναπληρωτής Καθηγητής, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, Δρ. Χαράλαμπος Τσαρδανίδης, Διευθυντής, Ινστιτούτο Διεθνών Οικονομικών Σχέσεων, κ. Νικόλαος Τόσκας, Υποστράτηγος ε.α., Ομότιμος Καθηγητής Θεόδωρος Κουλουμπής, Αντιπρόεδρος Δ.Σ. ΕΛΙΑΜΕΠ.

Αθήνα, 29 Οκτωβρίου 2008

Δείτε επίσης:

http://ec.europa.eu/external_relations/russia/index_en.htm

http://www.euractiv.com/en/energy/eu-russia-energy-dialogue/article-150061

http://www.crisisgroup.org/home/index.cfm?id=5636

Διαμοιράστε το..

Την παρουσίαση της έρευνας κοινής γνώμης Transatlantic Trends 2008
σε σχέση με την κρίση Δύσης-Ρωσίας και τις Αμερικάνικες εκλογές

Σύντομη εισήγηση έκανε ο Δρ Ian Lesser, Senior Transatlantic Fellow, The German Marshall Fund, Ουάσινγκτον.

Δείτε την έρευνα transatlantic-trends-2008* σε μορφή PDF (στα αγγλικά).

*Transatlantic Trends είναι ετήσια έρευνα κοινής γνώμης που εξετάζει τις Αμερικανικές και Ευρωπαϊκές στάσεις αναφορικά με τις διατλαντικές σχέσεις.

Διαμοιράστε το..

Η εκδήλωση διοργανώθηκε προς τιμήν του κ. Μίνωα Ζομπανάκη, μέλους του ΔΣ του ΕΛΙΑΜΕΠ. Τη συζήτηση συντόνισε ο καθηγητής Θεόδωρος Κουλουμπής, αντιπρόεδρος του ΕΛΙΑΜΕΠ. Ο πρέσβης Robert D. Blackwill, πρώην ανώτατός αξιωματούχος του Εθνικού Συμβουλίου Ασφαλείας και μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του Κέντρου Belfer για την Επιστήμη και τις Διεθνείς Σχέσεις του Πανεπιστημίου του Harvard, ανέλυσε τις προκλήσεις, με τις οποίες θα βρεθεί αντιμέτωπη η επόμενη Αμερικανική κυβέρνηση σε διεθνές επίπεδο, καθώς και τις αλλαγές που ενδέχεται να επέλθουν στην εξωτερική πολιτική της χώρας, κυρίως ως προς την τεταμένη κατάσταση στην ευρύτερη Μέση Ανατολή.

Κατέληξε λέγοντας ότι, παρά τις αντιλήψεις περί του αντιθέτου, στη σημερινή εποχή υφίσταται μια δυναμική προόδου και ότι μια επιτυχής έκβαση θα εξαρτηθεί από την ικανότητα του επόμενου προέδρου να επιλέξει κατάλληλους ανθρώπους για κρίσιμες θέσεις.

Ο Δρ. Andrei Kokoshin, μέλος της Ρωσικής Δούμας και Πρόεδρος της Επιτροπής για Θέματα ΚΑΚ και Ρωσικής Διασποράς, παρουσίασε μια άποψη του κόσμου από την οπτική γωνία της Ρωσίας, περιγράφοντας πώς η Ρωσία διαρκώς βελτιώνει την πολιτική, στρατιωτική και οικονομική της θέση και επανακτά τον ηγετικό της ρόλο στη διεθνή αρένα. Κατέληξε λέγοντας ότι η Ρωσία είναι έτοιμη να συνεργαστεί με τις ΗΠΑ και την Ευρώπη σε θέματα παγκόσμιου ενδιαφέροντος, εφόσον επιλυθούν κάποια ακανθώδη ζητήματα, όπως η διεύρυνση του ΝΑΤΟ προς Ανατολάς.

Ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών Λουκάς Τσούκαλης, πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του ΕΛΙΑΜΕΠ, αναφέρθηκε στην Ευρώπη και το Σύνδρομο «Πλούτος-Ευημερία-Αδυναμία» απ’ το οποίο φαίνεται να πάσχει και το οποίο μειώνει το βάρος και το ρόλο της σε έναν κόσμο που αλλάζει με γοργούς ρυθμούς. Κατέληξε λέγοντας ότι, προκειμένου οι Ευρωπαίοι να πάρουν τη θέση που τους αξίζει στη διεθνή σκηνή, θα πρέπει να προσδιορίσουν τις αξίες και τα συμφέροντα που τους ενώνουν και να καθιερώσουν το κατάλληλο θεσμικό πλαίσιο για να τα υπερασπιστούν. Εάν, ωστόσο, ο κοινός αυτός παρονομαστής δεν αποδειχθεί αρκετός για να τους επιτρέψει να αντιμετωπίσουν με επιτυχία τις προκλήσεις του μέλλοντος, η προοπτική μιας Ευρώπης των δύο ταχυτήτων ενδέχεται να έρθει πιο κοντά.

Τις παρουσιάσεις ακολούθησε μια ζωηρή συζήτηση μεταξύ των ομιλητών και του κοινού, το οποίο επέδειξε ιδιαίτερο ενδιαφέρον για το θέμα.

Διαμοιράστε το..

Γεύμα Εργασίας διοργάνωσε το ΕΛΙΑΜΕΠ σε συνεργασία με το Κέντρο ΕΕ-Ρωσίας με θέμα:

Σχέσεις ΕΕ-Ρωσίας: Εξελίξεις και Προοπτικές

Το Κέντρο ΕΕ-Ρωσίας είναι ένας πανευρωπαϊκός οργανισμός που στοχεύει στην παροχή πληροφόρησης, εξειδίκευσης και υποστήριξης σε ιδιώτες και οργανισμούς που ενδιαφέρονται για το μέλλον των σχέσεων μεταξύ Ρωσίας και Ευρώπης.

Στη συνάντηση παρευρέθησαν εκπρόσωποι της Ρωσικής Πρεσβείας και του Ελληνικού Υπουργείου Εξωτερικών, των Μ.Μ.Ε., του επιχειρηματικού κόσμου, εταιρειών πετρελαίου, μη κυβερνητικών οργανώσεων και ερευνητικών ιδρυμάτων. Σύντομες εισηγήσεις πραγματοποίησαν ο Διευθυντής του Κέντρου ΕΕ-Ρωσίας Δρ. Fraser Cameron και ο Γενικός Διευθυντής του Διεθνούς Κέντρου Μελετών Εύξεινου Πόντου (ΔΙΚΕΜΕΠ) Δρ. Δημήτρης Τριανταφύλλου. Ακολούθησε συζήτηση και ανταλλαγή απόψεων.

Διαμοιράστε το..

Το ΕΛΙΑΜΕΠ διοργάνωσε συζήτηση σχετικά με την οικονομία της Ρωσίας με τον κ. Εvgeny Primakov, πρώην Πρωθυπουργό της Ρωσίας και Πρόεδρο του Ρωσικού Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου.

Διαμοιράστε το..