Οι συγγραφείς προσφέρουν μια συνολική επισκόπηση του φαινομένου της μετανάστευσης, παρουσιάζοντας τα δημογραφικά και κοινωνικοοικονομικά χαρακτηριστικά των μεταναστών, την ενσωμάτωσή τους στην αγορά εργασίας, καθώς και τη γενικότερη κοινωνικοπολιτική τους ένταξη στην ελληνική κοινωνία. Τέλος, διατυπώνουν συγκεκριμένες προτάσεις για μια ελληνική μεταναστευτική πολιτική προσαρμοσμένη στις ανάγκες της εποχής.

Η μετανάστευση στην Ελλάδα του 21ου αιώνα αποτελεί ένα πλήρες και έγκυρο εγχειρίδιο για φοιτητές και πανεπιστημιακούς ερευνητές, αλλά και χρήσιμο εργαλείο για δημοσιογράφους και επαγγελματίες, καθώς και για κάθε αναγνώστη που χρειάζεται μια επίκαιρη και ευσύνοπτη ανάλυση του μεταναστευτικού φαινομένου στη χώρα μας.

Διαμοιράστε το..

Ξεκινώντας με μια σύντομη κριτική  περιγραφή της θεσμοποίησης του Ισλάμ στην Ευρώπη και μια ανάλυση σχετικά με τη φύση της φοβίας προς τους Μουσουλμάνους ως ένα κοινωνικό φαινόμενο, ο παρών συλλογικός τόμος προβάλλει τον τρόπο με τον οποίο οι κοινωνικοοικονομικοί, θεσμικοί και πολιτικοί παράμετροι θέτουν το πλαίσιο για την ένταξη των Μουσουλμάνων στην Ευρώπη. Η Μεγάλη Βρετανία, η Γαλλία, η Γερμανία, η Ολλανδία, η Σουηδία έχουν επιλεγεί ως μελέτες περιπτώσεων μεταξύ των «παλιών» χωρών υποδοχής μεταναστών. Η Ιταλία, η Ισπανία και η Ελλάδα έχουν συμπεριληφθεί για να τονίσουν τα ζητήματα που προκύπτουν και τις πολιτικές που υιοθετούνται στη νότια Ευρώπη για  να διευθετήσουν τα αιτήματα και τις ανάγκες των Μουσουλμάνων.

Το βιβλίο αυτό υπογραμμίζει την εσωτερική ποικιλομορφία τόσο των μειονοτικών όσο και των πλειοψηφικών πληθυσμών και προσφέρει μια κριτική ανάλυση των πολιτικών και θεσμικών αντιδράσεων στην παρουσία των Μουσουλμάνων.

Διαμοιράστε το..

Διαμοιράστε το..

Διαμοιράστε το..

Το πλήρες κείμενο είναι διαθέσιμο μόνο στην αγγλική.

Διαμοιράστε το..

Το CLANDESTINO δημιούργησε μια Βάση Δεδομένων για την Ανεπίσημη Μετανάστευση η οποία αποκαλύπτει αυτά τα «παιχνίδια με τους αριθμούς». Συλλέγοντας πληροφορίες από τα 27 κράτη-μέλη της Ε.Ε., οι ερευνητές εκτιμούν πως ο συνολικός αριθμός των μη νόμιμων μεταναστών που κατοικούν στην Ε.Ε. κυμαίνεται μεταξύ 1,9 και 3,8 εκατομμυρίων. Η Δρ. Dita Vogel από το Ινστιτούτο Διεθνών Οικονομικών του Αμβούργου (HWWI) και επιστημονική υπεύθυνος της Βάσης Δεδομένων του CLANDESTINO σημειώνει πως αυτή η εκτίμηση παράχθηκε βασιζόμενη σε επιστημονικά άρτια και βελτιωμένη μεθοδολογία και ότι αμφισβητεί το νούμερο των 8 εκατομμύρια και πλέον μη νόμιμων μεταναστών, που αναφερόταν μέχρι πρόσφατα σε κείμενα Ευρωπαϊκής μεταναστευτικής πολιτικής (δείτε σχετικά το κείμενο πολιτικής για το μέγεθος της μη νόμιμης μετανάστευσης).

Αυτό βέβαια δεν συνεπάγεται ότι η χρήση παρωχημένων αριθμών γίνεται σκόπιμα. Οι αριθμοί είναι σπάνιοι σε ένα χώρο που δύσκολα διερευνάται κυρίως λόγω του ότι οι μη νόμιμοι μετανάστες κρύβονται από τις αρχές και είναι επιφυλακτικοί στο να μιλήσουν στους ερευνητές φοβούμενοι τον ενδεχόμενο εντοπισμό και απέλαση τους. Υπάρχουν ενδείξεις ότι ο πραγματικός αριθμός των μη νόμιμων μεταναστών έχει μειωθεί τα τελευταία χρόνια. Δηλαδή περισσότεροι άνθρωποι νομιμοποίησαν το καθεστώς διαμονής τους (ως αποτέλεσμα των μαζικών προγραμμάτων νομιμοποίησης στις χώρες του Ευρωπαϊκού Νότου) ή επέστρεψαν στη χώρα καταγωγής τους, παρά εισήλθαν παράνομα ή απώλεσαν το νόμιμο καθεστώς διαμονής τους. Η διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης ήταν μία ιδιαίτερα σημαντική εξέλιξη σ’ ότι αφορά το ζήτημα της νομιμοποίησης μεταναστών/τριών χωρίς χαρτιά, καθώς επέτρεψε στους Ευρωπαίους πολίτες να παραμένουν νομότυπα σε άλλες χώρες της Ένωσης ακόμη και αν στερούνται άδειας για ανάληψη νόμιμης εργασίας. Όπως τονίζει ο Δρ. Franck Düvell, συνεργάτης στο πρόγραμμα CLANDESTINO από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, «σε αντίθεση με την κοινή γνώμη που διαμορφώνεται από τις εικόνες των υπερφορτωμένων πλοιαρίων στην Μεσόγειο, οι περισσότεροι μη νόμιμοι μετανάστες αρχικά εισέρχονται νόμιμα στην επικράτεια της Ε.Ε. και στην συνέχεια χάνουν το νόμιμο καθεστώς τους ή παραμένουν πέραν του χρονικού διαστήματος που προβλέπουν οι σχετικές άδειες θεώρησης (visa) τους» (δείτε τα σχετικά κείμενα πολιτικής).

Η εξέλιξη του φαινομένου της μη νόμιμης μετανάστευσης πρέπει να εποπτεύεται στενότερα και καλύτερα στο μέλλον. Η οικονομική κρίση ενδέχεται να οδηγήσει περισσότερους ανθρώπους στο να χάσουν το νόμιμο καθεστώς διαμονής τους όταν, για παράδειγμα, λόγω ανεργίας δεν θα έχουν τη δυνατότητα να ανανεώσουν την άδεια διαμονής τους. Παρόλα αυτά, η τρέχουσα κατάσταση δεν υποδεικνύει την βιαστική ανάληψη έκτακτων μέτρων αλλά την σε βάθος αξιολόγηση των υφιστάμενων πολιτικών σε συνάρτηση με τις νέες εκτιμήσεις.

Η Μη Κυβερνητική Οργάνωση PICUM (Πλατφόρμα για την Διεθνή Συνεργασία σχετικά με τους Ανεπίσημους Μετανάστες), συνέταιρος του ερευνητικού προγράμματος  CLANDESTINO, εκφράζει την ανησυχία ότι οι μειωμένες εκτιμήσεις μπορούν να παρερμηνευτούν: «Η μείωση των αριθμών δεν σημαίνει και αντίστοιχη μείωση της ανάγκης για δράση ως προς τους μη νόμιμους μετανάστες. Απλά δείχνει ότι οι λύσεις δεν είναι και τόσο δύσκολες όσο πιστεύαμε μέχρι πρόσφατα». Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει δεσμευτεί για την διασφάλιση των ανθρώπινων δικαιωμάτων όλων των ατόμων ανεξάρτητα από το καθεστώς διαμονής τους, αλλά τα μεταναστευτικά μέτρα ελέγχου συχνά εμποδίζουν την πρόσβαση των μη νόμιμων μεταναστών σε θεμελιώδη δικαιώματα, καθιστώντας τους όλο και περισσότερο ευάλωτους σε ζητήματα υγείας, καθώς και σε φαινόμενα εκμετάλλευσης και εγκληματικότητας.

CLANDESTINO: Μη νόμιμη μετανάστευση. Δεδομένα και τάσεις ανά την Ευρώπη. Ερευνητικό πρόγραμμα χρηματοδοτούμενο από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Γενική Διεύθυνση Έρευνας, 6^οΠρόγραμμα Πλαίσιο, 2007-2009

Για περισσότερες πληροφορίες επισκεφθείτε τις ιστοσελίδες http://clandestino.eliamep.gr (για επιστημονικές αναλύσεις και κείμενα πολιτικής) και http://irregular-migration.hwwi.net (για την βάση δεδομένων). Για περισσότερες πληροφορίες, παρακαλώ επικοινωνήστε με την Δρ. Άννα Τριανταφυλλίδου (συντονίστρια του προγράμματος) στο anna@eliamep.gr και με την Δρ. Dita Vogel (συντονίστρια της βάσης δεδομένων) στο vogel@hwwi.org.

Διαμοιράστε το..

Συγκεκριμένα, η έρευνα επικεντρώθηκε σε δύο τύπους μεταναστευτικών πληθυσμών. Πρώτον, σε μεταναστευτικούς πληθυσμούς που είναι πλέον πολίτες της ΕΕ και δεύτερον, σε σημαντικές αριθμητικά μεταναστευτικές ομάδες από την Ανατολική Ευρώπη (Γεωργιανοί και Ουκρανοί) και την Ασία (Πακιστανοί και Μπαγκλαντεσιανοί).

Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τα αποτελέσματα της έρευνας δείτε τα παρακάτω Κείμενα Εργασίας (στα Αγγλικά):

Maroufof, Michaela (2009) Polish Migrants in Greece

Lazarescu, Daria (2009), Romanian Migration in Greece

Το σύνολο της έρευνας σχετικά με την Ελληνική μεταναστευτική πολιτική και με τις συγκεκριμένες ομάδες μεταναστών  προετοιμάζεται για να δημοσιευθεί ως βιβλίο στα Ελληνικά:

Τριανταφυλλίδου, Άννα και Μαρούκης Θάνος (επ.) (2010) H Mετανάστευση στην Ελλάδα του 21ου αιώνα, Αθήνα,  Κριτική

Για τον πίνακα περιεχομένων δείτε εδώ

Διαμοιράστε το..

Οι ΗΠΑ, μια κατ’ εξοχήν μεταναστευτική χώρα, κάνει σημαντικές προσπάθειες για να αναπτύξει και να προσαρμόσει τις ενταξιακές της μεταναστευτικές πολιτικές στο συνεχώς εναλλασσόμενο διεθνές και εσωτερικό περιβάλλον. Τα τελευταία 10-15 χρόνια, οι ΗΠΑ έχουν εφαρμόσει μια αυξανόμενα σκληρά μεταναστευτική πολιτική έτσι ώστε να κάνουν τα σύνορά τους με το Μεξικό αδιαπέραστα. Ο νόμος που πρότεινε η κυβέρνηση Bush, πριν από δύο χρόνια, που πρότεινε-μεταξύ άλλων-τη νομιμοποίηση των περίπου 12 εκατομμυρίων μεταναστών που ζουν σήμερα στις ΗΠΑ, τελικά εγκαταλείφθηκε. Αναμένεται ωστόσο ότι η κυβέρνηση Ομπάμα θα έρθει αντιμέτωπη με το θέμα ανανέωσης της μεταναστευτικής πολιτικής συντομότερα από ότι σχεδίαζε.

Ο κ. Divine ξεκίνησε τη συζήτηση με μία συνοπτική ανασκόπηση της μεταναστευτικής πολιτικής των ΗΠΑ, όπως έχει εξελιχθεί από τις αρχές του 20ου αι. Τόνισε την ύπαρξη διαφορετικών κατηγοριών μεταναστών-προσωρινοί και μακροχρόνιοι, οι οποίοι πηγαίνουν στις ΗΠΑ για εργασία ή οικογενειακούς λόγους. Ανέλυσε το καθεστώς και τα δικαιώματα που αποκτούνται μέσω των διαφορετικών κατηγοριών βίζας καθώς και την πολιτική πολιτογράφησης των ΗΠΑ. Τα παιδιά που γεννιούνται στις ΗΠΑ λαμβάνουν αυτόματα την υπηκοότητα άσχετα από την υπηκοότητα ή το καθεστώς παραμονής των γονιών (νόμιμοι, μη νόμιμοι). Οι μόνιμοι κάτοικοι αιτούνται και συνήθως παίρνουν την υπηκοότητα ύστερα από πέντε χρόνια παραμονής στις ΗΠΑ. Ο κ. Divine επίσης τόνισε και τις κυρώσεις για αυτούς που συλλαμβάνονται για παράνομη παραμονή ή εργασία, οι οποίες ξεκινούν από πέντε χρόνια μέχρι ισόβια απαγόρευση εισόδου στη χώρα.

Με πληθυσμό 350 εκατομμύρια, οι ΗΠΑ δέχονται κάθε χρόνο περίπου 1,2 εκατομμύρια νόμιμους μετανάστες και αιτούντες άσυλο. Ο κ. Divine τόνισε την ιδεολογία πίσω από την μεταναστευτική πολιτική των ΗΠΑ, κυρίως το σκοπό ότι η χώρα θα πρέπει να εξασφαλίσει την εθνική, φυλετική και πολιτιστική διαφορετικότητα (καμία εθνικότητα δεν μπορεί να αντιπροσωπεύει πάνω από το 7% της ετήσιας ποσόστωσης εισόδου, για τις οικογένειες). Χρησιμοποίησε μια μεταφορά από την οικογένεια για να περιγράψει το ιδανικό της αμερικανικής υπηκοότητας: όπως οι γονείς δεν ξεχωρίζουν ανάμεσα στο υιοθετημένο και το φυσικό παιδί, έτσι και στις ΗΠΑ το κράτος δεν ξεχωρίζει μεταξύ των πολιτογραφημένων και των γηγενών πολιτών.

Παρακινούμενος από τους συμμετέχοντες να σχολιάσει το θέμα ελέγχου μη νόμιμων μεταναστών που αντιμετωπίζει η Ελλάδα και ολόκληρη η Ευρώπη και σε σχέση με το ερευνητικό πρόγραμμα του ΕΛΙΑΜΕΠ Clandestino, ο κ. Divine τόνισε ότι οι ΗΠΑ έχουν εφαρμόσει αρκετά προγράμματα νομιμοποίησης, τα οποία όμως δεν εφαρμόζονταν σε τακτά χρονικά διαστήματα (1986, 1990). Αναγνώρισε το γεγονός ότι θα πρέπει να εφαρμοστεί νέο πρόγραμμα νομιμοποίησης σχετικά σύντομα το οποίο θα επηρεάσει τους περίπου 12 εκατομμύρια μη νόμιμους κατοίκους στις ΗΠΑ. Πρόσθεσε βέβαια ότι αυτά τα μέτρα συνοδεύονται κάθε φορά από πιο περιοριστική μεταναστευτική πολιτική.

Οι κυρώσεις προς τους εργοδότες εφαρμόζονται στις ΗΠΑ από το 1986, ακολουθώντας το παράδειγμα της Γαλλίας, σε μια προσπάθεια να καταπολεμήσουν την μη νόμιμη μετανάστευση και την παράνομη εργασία. Παρόλα αυτά ο κ. Divine τονίζει ότι αυτό το μέτρο απέδιδε σποραδικά και κυρίως αμφιλεγόμενα: αρχικά οδήγησε σε σύγχυση, διακρίσεις εργοδοτών σε βάρος Αμερικανών υπηκόων με περιορισμένη ικανότητα χρήσης της Αγγλικής γλώσσας και τέλος σε κλοπή προσωπικών πληροφοριών κτλ. Τα μέτρα που υιοθετήθηκαν για να βελτιωθεί η εφαρμογή π.χ. μείωση του αριθμού των εγγράφων ταυτότητας που μπορούν να δεχτούν οι εργοδότες, ασφάλιση αυτών των εγγράφων, οδήγησαν-σύμφωνα με τον κ. Divine-στην ταχύτατα αυξανόμενη «βιομηχανία» απάτης εγγράφων και κλοπής ταυτότητας χωρίς απαραίτητα να έχουν σημαντικό αντίκτυπο στην παράνομη εργασία.

Όσον αφορά τις πρόσφατες εξελίξεις στους ελέγχους ταυτότητας και το ανανεωμένο και ψηφιοποιημένο σύστημα χορήγησης βίζας, ο κ. Divine τόνισε ότι η υιοθέτηση το 2005 του Νόμου Real ID σήμαναν την έναρξη μιας αμφιλεγόμενης διαδικασίας για τη σύσταση ενός κοινού εθνικού συστήματος ταυτοτήτων για του Αμερικανούς πολίτες (Σημείωση: οι ΗΠΑ όπως και η Αγγλία δεν έχουν ομοσπονδιακό σύστημα εθνικών ταυτοτήτων και οι πολίτες μπορούν να αποδεικνύουν την ταυτότητά τους χρησιμοποιώντας ποικίλα έγγραφα). Ο κ. Divine τόνισε τέλος ότι η βελτιωμένη διαχείριση της μετανάστευσης και η αυξανόμενη ασφάλεια έρχεται σε βάρος ενός ημι-αστυνομικού κράτους. Αυτό είναι ένα ζήτημα πολιτικής φύσης που οι δυτικές δημοκρατίες πρέπει να αντιμετωπίσουν.

Μετά τη λήξη της συζήτησης ο κ. Divine παραχώρησε συνέντευξη στο ΕΛΙΑΜΕΠ. Δείτε τη συνέντευξη.

Τη συζήτηση συντόνισε η Δρ. Άννα Τριανταφυλλίδου, Ερευνήτρια Α’ ΕΛΙΑΜΕΠ, Επικ. Καθηγήτρια, Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης.

Η συζήτηση πραγματοποιήθηκε την Τρίτη 29 Σεπτεμβρίου 2009, στα γραφεία του ΕΛΙΑΜΕΠ.

Διαμοιράστε το..

Το ζήτημα της μη νόμιμης μετανάστευσης έχει αναδειχθεί τo τελευταίο διάστημα ως ένα μείζον πολιτικό θέμα με έντονες οικονομικές και κοινωνικές προεκτάσεις για την Ελλάδα. Στη συζήτηση παρατέθηκαν ορισμένα βασικά προβλήματα που αντιμετωπίζει η Ελλάδα στη διαχείριση και τον έλεγχο της ροής των μεταναστών, με επίκεντρο την είσοδο από τα ανατολικά σύνορα της χώρας.

Για την αντιμετώπιση του ζητήματος της μη νόμιμης μετανάστευσης προβλήματος η ελληνική μεταναστευτική πολιτική τείνει να επικεντρωθεί σήμερα σε δύο άξονες. Σε εθνικό επίπεδο ξεκινά μια προσπάθεια ενίσχυσης του ποσοστού εκούσιου επαναπατρισμού των παράνομα διαμενόντων ενώ παράλληλα επιχειρείται αποτροπή της παράνομης εισόδου νέων μεταναστών. Για την επίτευξη του δεύτερου αυτού στόχου – της αποτροπής δηλαδή της παράνομης εισόδου – βασική προϋπόθεση για την Ελλάδα αποτελεί η ύπαρξη συνεργασίας με την Τουρκία, ζήτημα που συχνά αποτελεί σημείο τριβής μεταξύ των δύο χωρών.

Η ενίσχυση του συστήματος απόδοσης ασύλου αποτελεί επίσης προτεραιότητα της νέας μεταναστευτικής πολιτικής καθώς μέχρι σήμερα η απόδοση ασύλου είναι δυσανάλογη των αριθμών αιτήσεων ενώ όλη η διαδικασία παρουσιάζει σημαντικά προβλήματα. Για τον λόγο αυτό δημιουργήθηκαν πρόσφατα νέες επιτροπές ασύλου με αποκλειστική αρμοδιότητα τη διεκπεραίαιρέωση των αιτημάτων ασύλου. Η νέα αυτή,  διαδικασία που όμως θεωρείται στην καλύτερη περίπτωση αμφιλεγόμενη από μεγάλο μέρος της ευρύτερης κοινωνίας των πολιτών που απασχολείται με το ζήτημα καθώς δεν φαίνονται να υπάρχουν οι ανθρώπινοι πόροι και οι κατάλληλες υποδομές για τη λειτουργία της. Εξάλλου η κατάργηση του δεύτερου βαθμού αίτησης για άσυλο και η αποχώρηση, κατόπιν αυτού, της Ύπατης Αρμοστείας από την εξέταση αιτήσεων πρώτου βαθμού θέτουν σημαντικά ερωτηματικά για το αν η νέα διαδικασία έχει πράγματι ως στόχο την αποτελεσματικότερη εξέταση των αιτήσεων ασύλου στη χώρα.

Σύμφωνα με το Γενικό Γραμματέα, η γεωγραφική θέση της Ελλάδας την καθιστά πρώτη χώρα εισόδου για σημαντικό αριθμό μεταναστών και αιτούντων άσυλο, κάτι που επιβαρύνει ιδιαίτερα το σύστημα διαχείρισης τόσο σε επίπεδο προϋπολογισμού όσο και σε επίπεδο ανθρώπινων πόρων. Η εφαρμογή της Συνθήκης του Δουβλίνου ΙΙ σχετικά με την εξέταση των αιτημάτων ασύλου από την πρώτη ασφαλή χώρα στην οποία εισέρχεται ο αιτών εμφανίζεται ιδιαίτερα προβληματική αφού δημιουργεί δυσανάλογες πιέσεις στις χώρες της Μεσογείου (συμπεριλαμβανόμενης) και της Ελλάδας. Φαίνεται δε, σύμφωνα με τον κ. Μπίτσιο, ότι οι χώρες της βόρειας Ευρώπης αδιαφορούν για το θέμα αφού δεν τις αγγίζει άμεσα.

Συνολικά, η Ελλάδα επιθυμεί να καταστήσει το ζήτημα της μη νόμιμης μετανάστευσης ως θέμα που πρέπει να αντιμετωπιστεί στο ευρωπαϊκό επίπεδο με κοινές πολιτικές των εταίρων της ΕΕ.

Συνολικά υπογραμμίζεται παράλληλα σε εθνικό επίπεδο η ανάγκη να αντιμετωπιστεί το ζήτημα της μη νόμιμης μετανάστευσης στην Ελλάδα με μία συνολική προσέγγιση που απαραίτητα περιλαμβάνει όχι μόνο την καλύτερη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών (νομίμων και μη) αλλά και την ενσωμάτωση μεταναστευτικών πληθυσμών που ήδη διαμένουν στη χώρα.

Διαμοιράστε το..

Τίτλος:	Βουλγαρική μετανάστευση στην Ελλάδα
Συγγραφέας:	Marina Nikolova
Τύπος δημοσίευσης:	Κείμενο Πολιτικής
Ημερομηνία δημοσίευσης:	Ιούνιος 2009
	PDF

Τίτλος:	Πολωνική μετανάστευση στην Ελλάδα
Συγγραφέας:	Μικαέλα Μαρούφωφ
Τύπος δημοσίευσης:	Κείμενο Πολιτικής
Ημερομηνία δημοσίευσης:	Ιούνιος 2009
	PDF

Τίτλος:	Pakistani and Bangladeshi Migration to Greece: “Chasing the Dream”
Συγγραφείς:	Francesca Broersma & Daria Lazarescu
Τύπος δημοσίευσης:	Κείμενο Πολιτικής
Ημερομηνία δημοσίευσης:	Ιούνιος 2009
	PDF

Τίτλος:	Ουκρανική και Γεωργιανή μετανάστευση στην Ελλάδα
Συγγραφείς:	Marina Nikolova & Μικαέλα Μαρούφωφ
Τύπος δημοσίευσης:	Κείμενο Πολιτικής
Ημερομηνία δημοσίευσης:	Ιούνιος 2009
	PDF

Διαμοιράστε το..